5. Prăm Tịch, Prăm Lắc1

Ngày xưa, có hai chàng trai, một người tên là Prăm Tịch, một người tên là Prăm Lắc. Họ rủ nhau cùng đi tìm thầy học võ nghệ. Hai chàng trai đi tới nhà tổ sư nghề võ tên là Kay-Tài Mư-ra-xi xin làm học trò. Thầy dạy võ có cô con gái là Pia-Chà-Tà, tuổi chạc mười tám, đôi mươi, tính tình dịu hiền, phúc hậu, mặt mày sáng sủa, đẹp đẽ.

Cả hai chàng trai đều ngỏ ý muốn cưới cô gái làm vợ. Ông thầy thấy khó xử quá, bèn ra điều kiện, trước sân nhà có sáu cây bông - bông2 hễ ai bắn một mũi tên mà xuyên qua cả sáu cây thì người ấy được cùng cô gái kết nghĩa trăm năm. Hai chàng trai cùng mang cung ra ngoài sân, nhưng hễ họ giương cung lên ngắm bắn thì cả sáu cây bồng - bồng tự nhiên chuyển động. Họ đoán biết dưới đất có con rồng đang cựa mình, bèn lấy ngón chân cái vẽ bùa bấm vào đuôi rồng. Con rồng đành phải nằm im. Hai chàng trai cùng giương cung bắn, cả hai mũi tên cùng xuyên qua sáu cây bồng - bồng. Ông thầy lại nghĩ cách khác, ông đưa con gái lên ẩn trên một quả núi xa, trong một hang sâu, rồi lấp cửa hang bằng một hòn đá lớn. Sau đó ông trở về nói với hai chàng trai nọ, ai tìm thấy cô gái trước thì người đó là chồng cô gái. Hai chàng chia nhau đi tìm.

Prăm Tịch đi mãi, tìm khắp rừng già, núi cao, mà chẳng thấy tăm hơi cô gái. Chàng bèn đọc thần chú gọi thổ địa đến hỏi. Thổ địa chỉ cho chàng nơi giấu cô gái. Chàng tìm đến nơi, hoá phép cho hòn đá tách ra, rồi mang cô gái ra khỏi hang. Chàng đưa cô gái gửi ở nhà thần thổ địa, rồi đi tìm Prăm Lắc để cùng về. Không ngờ, chàng vừa đi khỏi thì P'Tao-lu-pu3 đi qua, trông thấy cô gái đẹp quá, liền hoá thành một trận cuồng phong khủng khiếp làm thần thổ địa sợ mà chạy trốn, P'Tao-lu-pu bắt lấy nàng mang theo.

Prăm Tịch sau khi tìm được Prăm Lắc trở lại nhà thổ địa để đón cô gái thì không thấy nữa. Hai chàng bèn chia nhau đi tìm. Prăm Lắc đi về phía biển, Prăm Tịch lên phía núi. Prăm Tịch ngược lên những ngọn núi cao nhất mà đi mãi. Một hôm chàng gặp một đàn khỉ rất đông, đầu đàn là một con khỉ cái. Prăm Tịch bị đàn khỉ bắt giữ lại làm chồng khỉ chúa. Chàng đành phải ở với đàn khỉ mấy năm trời. Con khỉ cái đẻ ra một con khỉ con, màu trắng, gọi là Kra-le. Phần vì nhớ quê hương xứ sở, phần vì buồn chán không tìm được nàng Pia-Cha-Tà, một hôm chàng trốn khỏi hang khỉ trở về. Trên đường về, mỏi mệt quá chàng nằm nghỉ dưới một gốc cây to, thì Kra-le tìm thấy chàng. Kra-le hỏi tại sao chàng lại trốn đi. Prăm Tịch kể lại cho Kra-le nghe đầu đuôi câu chuyện, và nói rằng chàng rất lo lắng cho số phận của người con gái nọ. Kra-le nghe xong bảo chàng nhổ nước bọt vào lòng bàn tay trái, rồi lấy ngón trỏ của tay phải đập vào bãi nước bọt ấy, hễ nó bắn về phía nào thì cứ hướng ấy mà tìm khắc thấy. Chàng làm theo, nước bọt bắn về phía đông. Kra-le nói rằng như vậy cô con gái ấy hiện đang ở phía đông trên đảo Ka-Hoa ngoài biển..Nghe vậy Prăm Tịch vô cùng buồn bã, với hai bàn tay trắng biết lấy đâu thuyền bè mà đến đó tìm nàng. Kra-le lại gọi cả họ hàng nhà khỉ đến giúp Prăm Tịch. Prăm Tịch và bầy khỉ nhỏ kéo nhau ra bờ biển. Bầy khỉ cắn đuôi nhau làm thành một chiếc cầu nổi, nối từ đất liền ra đảo. Nhờ vậy Prăm Tịch đi ra được tới đảo Ka-Hoa. Trước lúc đi ra, Kra-le dặn Prăm Tịch phải tìm nhanh cô gái, rồi trở lại ngay. Nhưng Prăm Tịch khi đã gặp được cô gái thì lại cùng nhau bày tỏ nỗi niềm thương nhớ quá lâu, thành thử bầy khỉ nọ bị sóng đánh mạnh làm đứt hết cả đuôi. Thế là Prăm Tịch và cô gái nọ không trở về đất liền được nữa, họ đành phải sống với nhau ở trên đảo. 4

Trẻ em khi chăn trâu bò bị lạc cũng thường nhổ nước bọt vào tay rồi đập lên đó, nếu nước bọt bắn phía nào thì cứ phía ấy mà đi tìm, cũng xuất phát từ chuyện này vậy.