Bibliotactics: Libraries and the Colonial Public in Vietnam (tạm dịch là Bibliotactics: Thư viện và công chúng thuộc địa ở Việt Nam, Nhà xuất bản Đại học California, 2026) của Cindy Nguyen khảo cứu thư viện hiện đại như một không gian xã hội và chính trị mang tính tranh chấp ở Việt Nam thế kỷ XX. Được thiết lập dưới chế độ thực dân Pháp như những biểu tượng của tính hiện đại phương Tây và là công cụ của tri thức đế quốc, các thư viện nhà nước tại Hà Nội và Sài Gòn ban đầu nhằm kỷ luật hóa thực hành đọc và định hình các chủ thể thuộc địa. Tuy nhiên, như cuốn sách chỉ ra, độc giả Việt Nam không thụ động chấp nhận những mục tiêu đó. Thông qua việc sử dụng hằng ngày, phê bình công khai và thực hành đọc đa ngữ, họ đã tái hình dung thư viện như một không gian của đời sống xã hội, thương thảo văn hóa và khả thể chính trị.

Dựa trên nguồn tư liệu lưu trữ phong phú, bao gồm hồ sơ lưu thông sách, báo cáo hành chính và các cuộc tranh luận công khai, Cindy Nguyen lần theo sự hình thành của một “công chúng thuộc địa” trong giai đoạn 1917–1958, thời kỳ chứng kiến những chuyển biến sâu sắc về biết chữ, giáo dục và ngôn ngữ. Tác giả đặt thư viện vào trung tâm của cái mà tác giả gọi là một “thế giới chữ nghĩa cạnh tranh”, nơi truyền thống học thuật Nho giáo với chữ Hán giao thoa với sự mở rộng của giáo dục bằng tiếng Pháp và chữ Quốc ngữ. Trong môi trường đa ngữ này, việc đọc không còn giới hạn ở thực hành cá nhân, yên lặng, mà mở rộng sang những hình thức tập thể, truyền khẩu và gắn chặt với đời sống xã hội, vượt ra ngoài các chuẩn mực phương Tây và kỳ vọng của chính quyền thuộc địa.

Cuốn sách đồng thời kết nối lịch sử thuộc địa với những mối quan tâm đương đại về văn hóa đọc, khả năng tiếp cận thông tin và các tương lai số. Thông qua các phương pháp của ngành nhân văn số, Nguyen phân tích dữ liệu lịch sử một cách phê phán, chỉ ra những khoảng trống và thiên lệch của chúng, đồng thời liên kết các hạ tầng tri thức trong quá khứ với những tranh luận hiện nay về năng lực thông tin và bất bình đẳng tri thức. Sau cùng, Bibliotactics tái định khung lịch sử thư viện ở Việt Nam không chỉ như câu chuyện của sự kiểm soát thể chế, mà còn là lịch sử của tính chủ động từ người đọc, sự hình thành công chúng, và những đấu tranh dai dẳng xoay quanh văn hóa, ngôn ngữ và quyền tiếp cận tri thức, những vấn đề có sức vang vượt ra ngoài Việt Nam trong một thời đại ngày càng được định hình bởi các hệ thống thông tin số và các tranh luận toàn cầu về văn hóa đọc.

Cuốn sách Bibliotactics: Libraries and the Colonial Public in Vietnam của Cindy Nguyen hiện đã được phát hành dưới dạng truy cập mở miễn phí hoặc bản in thông qua Nhà xuất bản Đại học California (University of California Press).

Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập:

 https://bibliotactics.com/