Sách mới về Phật giáo ở Việt Nam: Near Light We Shine của Sara Ann Swenson

Viện Đông Á Weatherhead · 29 tháng 1, 2026
Sách mới về Phật giáo ở Việt Nam: Near Light We Shine của Sara Ann Swenson

Sara Ann Swenson là Phó Giáo sư chuyên ngành Tôn giáo tại Dartmouth College, nơi chị nghiên cứu về Phật giáo đương đại ở Việt Nam. Chị có bằng Tiến sĩ và Thạc sĩ Tôn giáo của Đại học Syracuse, Thạc sĩ Tôn giáo So sánh từ Trường Thần học Iliff, và Cử nhân Ngành Anh văn của Đại học Minnesota Duluth. Công trình của Swenson kết hợp giữa nhân học, nghiên cứu tôn giáo và lý thuyết xã hội, mang đến cái nhìn sâu sắc về vai trò của Phật giáo trong xã hội Việt Nam hiện đại.

Trong Near Light We Shine: Buddhist Charity in Urban Vietnam (Tạm dịch là Gần Ánh sáng Ta Toả sáng: Từ thiện Phật giáo tại Đô thị Việt Nam) (Nhà xuất bản Đại học Oxford, 2025, một đầu sách trong AAR Academy Series), Sara Ann Swenson trình bày một trong những nghiên cứu dân tộc chí quan trọng đầu tiên về Phật giáo Việt Nam, khám phá cách thức các phong trào từ thiện Phật giáo cơ sở đã định hình cảnh quan đô thị hiện đại ở Việt Nam ra sao. Cuốn sách tiên phong này mang đến một góc nhìn mới về sự giao thoa giữa tôn giáo, di cư, phát triển đô thị và các nỗ lực nhân đạo. Thông qua nghiên cứu dân tộc chí chi tiết và các cuộc phỏng vấn, Swenson làm sáng tỏ những tiếng nói đa dạng và thường bị gạt ra ngoài lề trong các phong trào từ thiện này, mang đến cho người đọc cái nhìn chưa từng có về từ thiện Phật giáo ở Việt Nam.

Khi quá trình đô thị hóa nhanh chóng của Việt Nam tạo áp lực lên cơ sở hạ tầng công cộng, đặc biệt tại các trung tâm đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh, các cộng đồng tôn giáo đã đứng ra đáp ứng các nhu cầu dịch vụ xã hội quan trọng. Các tình nguyện viên, thường được dẫn dắt bởi các Phật tử, đã áp dụng các giáo lý và thực hành Phật giáo để tổ chức các sự kiện từ thiện hỗ trợ những người yếu thế nhất: lao động nghèo, phụ nữ già, công nhân tỉnh ngoài và cộng đồng người queer. Trong Near Light We Shine, Swenson nghiên cứu lý do vì sao mọi người tham gia vào những phong trào cơ sở này, khám phá các động lực xã hội và triết lý đằng sau loại hình từ thiện này.

Cuốn sách của Swenson dựa trên hai năm nghiên cứu dân tộc học tại Thành phố Hồ Chí Minh, mang đến cái nhìn sâu sắc về sự giao thoa giữa Phật giáo và từ thiện, đồng thời phân tích các động lực đa dạng của cả tình nguyện viên và người nhận từ thiện. Cuốn sách khám phá những căng thẳng giữa các cách tiếp cận khác nhau về từ thiện và lòng vị tha, làm rõ các cuộc tranh cãi triết lý và tồn tại về khái niệm "từ thiện thực sự" trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng. Các tình nguyện viên thúc đẩy các vũ trụ quan Phật giáo có lúc thì truyền thống, theo chủ nghĩa xã hội, có lúc lại mang tính hoài nghi, queer và hiện đại, những điều này không chỉ hình thành cách họ tham gia vào từ thiện, mà còn định hình cách họ nhìn nhận vai trò của họ trong một xã hội đang chuyển mình.

Bằng cách nghiên cứu các phong trào này qua lăng kính Phật giáo, Swenson khám phá cách thức tôn giáo, hoạt động từ thiện và mạng lưới xã hội kết hợp để tạo ra các cộng đồng đạo đức nhằm giải quyết những vấn đề phức tạp do di cư và phát triển đô thị gây ra ở Việt Nam. Near Light We Shine làm nổi bật cách thức từ thiện Phật giáo không chỉ đơn thuần là việc cho đi, mà còn được gắn kết sâu sắc với việc tạo ra ý nghĩa xã hội và thương lượng quyền lực trong xã hội Việt Nam đương đại.

Sau đây là một vài điều có thể suy ngẫm khi đọc cuốn sách này:

  • Từ thiện Phật giáo cơ sở: Cuốn sách khám phá cách thức các phong trào từ thiện cơ sở áp dụng giáo lý Phật giáo để đáp ứng các nhu cầu nhân đạo ngày càng gia tăng ở vùng đô thị Việt Nam. Các tình nguyện viên làm việc để cung cấp các dịch vụ thiết yếu như xây dựng đường sá, thuốc men trợ giá và phân phối thực phẩm.

     
  • Cuộc tranh luận mang tính triết lý và bản thể luận: Swenson đi sâu vào các nền tảng triết lý khác nhau của hoạt động từ thiện, làm nổi bật cả sự xung đột và sự hợp tác giữa các giá trị Phật giáo truyền thống, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, bản sắc queer và các phương pháp khoa học đối với hoạt động  từ thiện.

     
  • Các góc nhìn đa dạng về lòng vị tha: Cuốn sách đem lại tiếng nói cho một loạt các Phật tử bị gạt ra ngoài lề, bao gồm những lao động ngày, nam queer, phụ nữ già, ni sư và người di cư đến thành thị, khám phá cách thức các nhóm này tham gia vào từ thiện và truyền thống Phật giáo một cách sâu sắc và mang tính biến đổi.

     
  • Phật Giáo như là một loại tài nguyên linh hoạt: Near Light We Shine chứng minh cách thức Phật giáo hoạt động như một tài nguyên linh hoạt để xây dựng cộng đồng đạo đức, cả trong bối cảnh phát triển đô thị của Việt Nam và trong bối cảnh công tác nhân đạo cơ sở toàn cầu.

 

Near Light We Shine không chỉ là một nghiên cứu về từ thiện; nó là một cuộc khám phá sâu sắc về cách thức các thực hành tôn giáo bị tác động và thay đổi bởi các lực lượng xã hội, văn hóa và chính trị trong một xã hội hiện đại hóa nhanh chóng. Cuốn sách này sẽ hấp dẫn các học giả nghiên cứu về tôn giáo, nhân học, nghiên cứu Đông Nam Á, và bất kỳ ai quan tâm đến sự giao thoa giữa tôn giáo, từ thiện và công lý xã hội trong bối cảnh đô thị Việt Nam. Phương pháp dân tộc chí của Swenson làm sáng tỏ những trải nghiệm sống động của các cá nhân bị gạt ra ngoài lề trong các phong trào này, mang đến một hiểu biết toàn diện hơn về từ thiện Phật giáo như một lực lượng thúc đẩy sự biến đổi xã hội.