Đặc điểm phương ngữ của chữ Nôm trong "Phật Thuyết Thiên Địa Bát Dương Kinh"
Được xuất bản vào năm 2022 trong số 60 của Tōnan Ajia Kenkyū (東南アジア研究, Southeast Asian Studies), bài viết bằng tiếng Nhật của Shimizu Masaaki (清水政明) có nhan đề “Dialectal Features of Nôm Characters of Phật Thuyết Thiên Địa Bát Dương Kinh”. Bài viết nghiên cứu các đặc điểm phương ngữ thể hiện qua hệ thống chữ Nôm trong bản Hán–Nôm Phật Thuyết Thiên Địa Bát Dương Kinh, một văn bản được lưu giữ tại chùa Cảnh Phước (Canh Phuoc Temple), Bangkok, Thái Lan.
Nghiên cứu tiếp cận văn bản từ góc độ âm vị học lịch sử và từ điển học, phân tích thành phần ngữ âm của từng chữ Nôm nhằm xác định những đặc điểm phương ngữ được phản ánh trong cách cấu tạo và sử dụng chữ. Qua đó, tác giả chỉ ra nhiều đặc điểm liên quan đến các phương ngữ miền Trung và miền Nam Việt Nam, cho thấy chữ Nôm không chỉ là một hệ thống văn tự mà còn có thể lưu giữ những dấu vết quan trọng về sự đa dạng phương ngữ và lịch sử phát triển của tiếng Việt.
Bài viết đồng thời đặt bản Phật Thuyết Thiên Địa Bát Dương Kinh trong bối cảnh lịch sử văn bản rộng hơn. Dựa trên việc khảo sát nội dung, niên đại, tình trạng xuất bản và đặc điểm của chữ viết, tác giả cho rằng bản văn có thể được hình thành từ thế kỷ XIX trở về sau, đồng thời xem xét mối liên hệ giữa các đặc điểm ngôn ngữ của văn bản với sự phân bố của các phương ngữ Việt Nam. Các bảng đối chiếu và bản đồ trong nghiên cứu minh họa những tương ứng ngữ âm giữa phương ngữ Bắc, Trung và Nam cũng như sự phân bố địa lý của một số hiện tượng được phản ánh trong chữ Nôm.
Ở phạm vi rộng hơn, nghiên cứu cho thấy việc phân tích cấu tạo chữ Nôm có thể cung cấp những bằng chứng quan trọng để tái dựng lịch sử âm thanh và sự biến đổi phương ngữ của tiếng Việt. Tác giả cho rằng một số đặc điểm của chữ Nôm trong văn bản có thể phản ánh quá trình biến đổi của các phương ngữ miền Nam từ khoảng thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, qua đó làm nổi bật giá trị của tư liệu Hán–Nôm đối với nghiên cứu lịch sử tiếng Việt, phương ngữ học, âm vị học lịch sử và lịch sử chữ viết Việt Nam.
Tiêu đề:
Đặc điểm phương ngữ của chữ Nôm trong "Phật Thuyết Thiên Địa Bát Dương Kinh"
Tác giả:
Author: Shimizu Masaaki
Chủ đề:
Nghiên cứu Hán Nôm
Điều kiện truy cập:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.