“Nguồn gốc và Quá trình hình thành cách đọc Hán Việt” là công trình nghiên cứu quan trọng của Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn, một học giả hàng đầu trong lĩnh vực ngôn ngữ học lịch sử Việt Nam. Cuốn sách tập trung khảo cứu sâu về sự hình thành cách đọc Hán Việt – một hiện tượng ngôn ngữ độc đáo, phản ánh mối giao lưu lâu dài giữa tiếng Việt và Hán ngữ. Tác giả phân tích nguồn gốc, quá trình biến đổi và những quy luật ngữ âm chi phối cách đọc này, qua đó làm sáng tỏ cơ chế tiếp nhận và bản địa hóa từ Hán trong tiếng Việt. Bằng lối viết khoa học, chặt chẽ và công phu, sách cung cấp nền tảng lý thuyết vững chắc cho những ai quan tâm đến Hán Nôm, ngôn ngữ học lịch sử và văn hóa Việt Nam. Từ lần xuất bản đầu tiên năm 1979 đến các lần tái bản sau, công trình này luôn được coi là tài liệu tham khảo không thể thiếu trong giới nghiên cứu. Nó không chỉ có giá trị học thuật mà còn góp phần khẳng định bản sắc ngôn ngữ và văn hiến Việt Nam trong tiến trình lịch sử.