Sách dẫn đàng linh hồn trong giáo lý và đời sống bổn đạo, Quyển thứ nhất

Thủ bản Borg.tonch.13 hay sách “Alma Instruida na Doutrina e vida Christão pello Padre Mestre Manoel Fernandes da Companhia de Jesu, Tomo Primeiro” (Sách dẫn đàng linh hồn trong giáo lý và đời sống bổn đạo, Quyển thứ nhất”) là một tác phẩm tu đức phổ biến ở Bồ Đào Nha vào thế kỷ 18, được trước tác bởi linh mục Manuel Fernandes, SJ là linh mục tuyên úy của vua Pedro III nước Bồ Đào Nha vào năm 1688, chép lại bởi Thầy cả Philiphê do Rosario Nguyễn Văn Bỉnh, CO. Sách không có năm chép cùng nơi chép cụ thể, nhưng có lẽ năm hoàn thành là 1810 dựa trên hai thủ bản sau. Sách có phần mục lục bằng tiếng Việt nhưng toàn bộ nội dung thì là tiếng Bồ Đào Nha. Sách dài tổng cộng 584 trang và có 8 đoạn lớn hay “documento”. Trong từng đoạn thì có những truyện phép lạ và mẩu truyện trích từ Kinh Thánh, hạnh các thánh được dùng với mục đích làm sáng tỏ giáo lý trong đạo Công giáo. Sách đi sâu vào các chủ đề linh hồn loài người là thứ bất diệt, Thiên Chúa dựng nên loài người để kính mến Người, các thiên thần làm nhiều sự lớn lao, các thánh Tông đồ làm nhiều phép lạ, phần thưởng Thiên Chúa dành cho những người đi giảng giải đạo cho kẻ khác, Thánh Giá là dấu chỉ lớn nhất trong đạo, giải thích ý nghĩa từng câu và các truyện phép lạ liên đới trong kinh Thiên Chúa (kinh Lạy Cha), giải thích ý nghĩa các lời trong kinh Ave Maria (kinh Kính Mừng), các lời trong kinh Salve Regina (kinh Lạy Nữ Vương) cùng nhiều chủ đề riêng lẻ khác (Thánh Danh Chúa Trời, luyện ngục, thiên đàng, địa ngục, mười bốn mối thương người, phép cầu nguyện, ơn sủng, đức khiêm nhường, đức khôn ngoan, đức cần cù, vâng phục, hãm mình, bố thí, ăn chay, rước kiệu). Có vẻ cuốn Alma Instruida này là tiền đề cho sách Gương Truyện mà Thầy cả Bỉnh chép lại sau này. Thủ bản này giúp các học giả ngành Việt Nam học khai thác thêm về các tác phẩm tu đức Công giáo nổi tiếng trong giới bình dân tại Bồ Đào Nha lúc bấy giờ.