Tinh hoa Mùa xuân: Thơ Hồ Xuân Hương
Hồ Xuân Hương – cái tên mang ý nghĩa “Tinh hoa mùa xuân” – là một trong những nữ thi sĩ đặc sắc và có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử văn học Việt Nam. Là một người phụ nữ sống trong xã hội Nho giáo đầy định kiến, bà đã khẳng định vị thế của mình bằng tài năng thơ ca hiếm có. Thơ của bà nổi bật với hình thức trang nhã theo luật Đường, nhưng nội dung đầy táo bạo, sử dụng lối nói bóng gió, hàm ý nhục cảm để phản ánh sâu sắc về bất công giới, đạo đức giả, và những mâu thuẫn trong xã hội đương thời. Ấn phẩm Spring Essence là một dấu mốc quan trọng trong việc giới thiệu thơ Hồ Xuân Hương đến với độc giả quốc tế. Tác phẩm được trình bày theo hình thức tam ngữ đồ hình – gồm bản dịch tiếng Anh, bản chữ quốc ngữ hiện đại, và chữ Nôm. Dịch giả John Balaban, người đã hai lần được đề cử giải National Book Award, là một trong những học giả Mỹ có đóng góp nổi bật cho việc nghiên cứu và quảng bá văn học Việt Nam. Ông từng trở lại Việt Nam sau chiến tranh để ghi chép thơ ca dân gian, giúp bảo tồn truyền thống văn học truyền miệng của dân tộc. Đồng hành với ông trong dự án này là GS. Ngô Thanh Nhàn, chuyên gia ngôn ngữ tính toán tại Đại học New York, người đã số hóa thành công bộ chữ Nôm.
Khóc chồng làm thuốc -
Khóc chồng làm thuốc
Văng vẳng tai nghe tiếng khóc gì
Thương chồng nên phải khóc ti ti
Ngọt ngào thiếp nhớ mùi cam thảo
Cay đắng chàng ơi vị quế chi
Thạch nhũ, trần bì sao để lại
Quy thân, liên nhục tẩm mang đi
Dao cầu thiếp biết trao ai nhỉ
Sinh ký chàng ơi tử tắc qui.
The Pharmacist’s Widow Mourns His Death
What’s all this wailing on our ears?
If she loved him, she’d weep more softly.
Perhaps she just misses his licorice stick
Or that cinnamon stob, always so tasty.
Raw orange peel and rosebuds now abandoned.
His celery stalk and lily seeds all lost.
To whom will she give his little scalpel?
To live is to borrow. To die: a giving back.
Chú thích
Bài thơ này được xây dựng trên việc chơi chữ dựa vào tên các vị thuốc Bắc, một số trong chúng mang nhiều sự tưởng tượng rõ ràng nam tính (cam thảo và thanh quế, lạnh hơn: hạt trần bì); một số chi tiết nữ tính có lẽ là kém hiển nhiên, chẳng hạn như vỏ cam và nụ hồng. Người phụ nữ là thiếp, hay một loại hầu thiếp hạng thấp. Hồ Xuân Hương dường như khinh thị việc phóng đại quá mức về nỗi buồn tiếc của phụ nữ, gợi ý cô ấy chỉ thiếu sắc dục. Thạch-nhũ, một loại chè làm từ hoa hồng, có thể giữ một trò chơi chữ trong từ nguyên của nó “vú đá.” Cũng có việc chơi chữ trên thạch-nữ, "người phụ nữ bạo dạn.” Durand (L'Oeuvre..., trang 111) tìm thấy hai nghĩa trong trần-bì: "vỏ cam" những cũng là "phụ nữ ở truồng." Dao cầu, được phát âm gần giống với giao/gieo cầu, quả bóng mà thanh nữ ném cho người cầu hôn trong trò tìm hiểu theo truyền thống (gợi ý quả phụ của chúng ta sẽ sớm tìm được bạn tình khác). Trong các dòng năm và sáu, chúng ta có sao và tẩm tại chữ thứ năm; đọc theo chiều đứng thì sẽ tạo ra sao tẩm, "pha chế thuốc" và--lấy tẩm theo nghĩa khác của "lăng tẩm"--"sao lại khóc?". Ký sinh là cây sống ăn bám được dùng làm thuốc, nhưng sinh ký nghĩa là, theo từng chữ, “sống vay mượn” và nói tới câu ngạn ngữ nhà Phật: sinh ký tử qui: sống vay, chết trả." Tất cả các vị thuốc này hiện nay vẫn còn có bán trong các cửa hiệu thuốc bắc ở Hà Nội.
Tiêu đề:
Tinh hoa Mùa xuân: Thơ Hồ Xuân Hương
Tác giả:
Author: Hồ Xuân Hương; Translator: John Balaban
Loại tài nguyên:
Text
Nơi xuất bản:
Hoa Kỳ
Ngày tạo:
N/A
Định dạng:
Digital
Ngôn ngữ:
English, Tiếng Việt, Hán Nôm
Chủ đề:
Thơ ca Việt Nam, Văn học Việt Nam
Nhà xuất bản:
Nhà xuất bản Copper Canyon
Điều kiện truy cập:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.