Cuốn sách dày cả ngàn trang giới thiệu chân dung 90 nhân vật tiêu biểu. Với giáo sư Phong Lê, đây trước hết là một cuộc điểm lại, như một hành trình trở về với những đối tượng nghiên cứu mà ông đã dành trọn gần 60 năm đọc, học và khảo cứu. Từ những tên tuổi đã tạo nên bước chuyển động quan trọng trong văn học trung đại – như Chu Văn An, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm… cho đến những gương mặt kiệt xuất như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát…, tác giả dần dẫn dắt người đọc đi qua dòng chảy liên tục của văn học Việt Nam. Phần lớn các chân dung còn lại là những tên tuổi lớn làm nên diện mạo văn học Việt Nam thế kỷ XX, giai đoạn đất nước chuyển mình mạnh mẽ vào quỹ đạo hiện đại hóa. Tập sách, qua các chân dung ấy, không chỉ phác thảo một bức tranh thấu suốt về hành trình văn hóa của dân tộc mà còn mở ra cho độc giả một viễn tượng rộng lớn – nơi hiện hữu khát vọng tự do, tinh thần sáng tạo, cũng như sự kiếm tìm cái đẹp và sự thật.