Trong phần thứ hai của loạt thảo luận Tiếng Việt có phải chỉ là một dạng tiếng Hán mới?, Giáo sư John Phan tiếp tục khám phá mối quan hệ ngôn ngữ giữa tiếng Việt và tiếng Hán. Tiếp nối cuộc trao đổi trước về sự dịch chuyển ngôn ngữ và phép so sánh với “Cuộc chinh phục Norman,” ông phân tích những ảnh hưởng sâu rộng và nhiều tầng lớp của tiếng Hán đối với sự hình thành tiếng Việt. Ông đặt luận điểm của mình—rằng một dạng tiếng Hán từng trở thành ngôn ngữ bản địa ở miền Bắc Việt Nam và tạo điều kiện cho một sự chuyển dịch ngôn ngữ quy mô lớn—trong một truyền thống nghiên cứu rộng lớn hơn. Đồng thời, ông nhấn mạnh công trình nền tảng của các nhà ngôn ngữ học trước đó, từ Maspero, Vương Lực, André Haudricourt đến Michel Ferlus, cũng như ghi nhận những đóng góp đương đại đang mở rộng lĩnh vực này.

Tập này cũng đi sâu vào tính phức tạp của ảnh hưởng ngôn ngữ Hán, nhấn mạnh rằng “tiếng Hán” không phải là một thực thể thống nhất mà là một họ ngôn ngữ rộng lớn, với các giai đoạn và phương ngữ khác nhau đã tác động đến tiếng Việt vào nhiều thời kỳ. Giáo sư Phan phác thảo các giai đoạn lịch sử chính của tiếng Hán—Hán cổ, Hán thời kỳ nhà Hán, Hán trung đại, và các dạng ngôn ngữ hiện đại—và giải thích cách mỗi giai đoạn để lại dấu ấn riêng biệt trong ngữ âm, từ vựng và sự phát triển hệ thống thanh điệu của tiếng Việt. Ông cũng nhấn mạnh tính chất hợp tác trong nghiên cứu ngôn ngữ học: thay vì coi lập luận của mình như một phát hiện đơn lẻ, ông khẳng định đó là kết quả của nhiều thế hệ học giả, với những tranh luận, bất đồng và chỉnh sửa đã định hình nên cách hiểu hiện nay về lịch sử ngôn ngữ tiếng Việt.