Chuyện gì xảy ra khi một ngôn ngữ vừa là công cụ của đế chế, rồi trở nên hơn thế? Trong tập này của Viet Origins, người dẫn chương trình Kenneth Nguyễn trò chuyện cùng Giáo sư John Phan (Đại học Columbia) để giải mã một trong những huyền thoại dai dẳng và gây tranh cãi nhất trong lịch sử Việt Nam: rằng chữ Hán đã “khai hóa” người Việt. Họ cùng nhau lật lại các ngã rẽ, khúc quanh và bước ngoặt bất ngờ trong quá trình hình thành hệ thống chữ viết tiếng Việt – và từ đó, soi chiếu bản sắc văn hóa Việt Nam trong mối quan hệ với Trung Hoa và thế giới.

Với lối diễn giải sắc sảo và thấu đáo, Giáo sư Phan cho thấy chữ Hán không chỉ là công cụ hành chính của đế chế, mà còn từng là phương tiện tự nhiên để người Việt diễn đạt tư tưởng chính trị, văn chương và triết lý sống trong suốt hơn một thiên niên kỷ. Nhưng điều gì xảy ra khi ngôn ngữ của người chinh phục trở thành ngôn ngữ địa phương? Và chúng ta đánh mất điều gì khi quên đi phần lịch sử đó? Cuộc trò chuyện mở rộng từ xương khắc giáp cốt đến rap Việt, từ khoa cử Hán học đến hip-hop Sài Gòn – hé lộ cách ngôn ngữ quyền lực có thể vừa cô lập vừa tạo cơ hội cho những cộng đồng chịu ảnh hưởng.