Tập podcast này giới thiệu bài phát biểu trực tiếp của Giáo sư Nguyễn Quang Hồng tại Lễ Kỷ niệm 10 năm ngày mất của Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn, diễn ra vào ngày 15/11/2021, do Khoa Ngôn ngữ học (khi đó) thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức. Đây là một tư liệu âm thanh có giá trị, ghi lại không chỉ những ký ức cá nhân của một người đàn em, một người đồng nghiệp, mà còn chứa đựng những đánh giá học thuật sâu sắc về di sản khoa học của một trong những trụ cột quan trọng trong ngành ngôn ngữ học và Hán Nôm học Việt Nam hiện đại.

Trong bài phát biểu của mình, Giáo sư Nguyễn Quang Hồng lần lượt điểm lại những dấu mốc học thuật then chốt trong sự nghiệp của Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn: từ các công trình nền tảng về ngữ pháp tiếng Việt và đơn vị “tiếng” (trong công trình Ngữ pháp tiếng Việt: Tiếng – Từ ghép – Đoản ngữ), cho đến những nghiên cứu có ảnh hưởng lâu dài trong lĩnh vực ngữ âm lịch sử và Hán Nôm, cả trong và ngoài nước (như Nguồn gốc và Quá trình hình thành cách đọc Hán Việt và Giáo trình lịch sử ngữ âm Tiếng Việt). Theo Giáo sư Nguyễn Quang Hồng, công trình thể hiện rõ nét và tỏa sáng nhất tư duy khoa học của Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn chính là Ngữ pháp tiếng Việt: Tiếng – Từ ghép – Đoản ngữ, khi ông là người đầu tiên  khẳng định vai trò then chốt của “tiếng”/”âm tiết” trong tiếng Việt,  bởi đối với tiếng Việt — một ngôn ngữ đơn lập về mặt loại hình và âm tiết tính về mặt ngữ âm — thì “tiếng”/ “âm tiết” là đơn vị cơ bản nhất, là điểm tựa cho mọi cấu trúc ngôn ngữ của thứ tiếng này. 

Xen kẽ trong bài phát biểu là những hồi ức chân thành về tư duy khoa học, phương pháp nghiên cứu đặc trưng và nghiêm cẩn, cùng tâm huyết của Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn trong việc xây dựng nền tảng học thuật và đào tạo các thế hệ kế cận.

Thuộc chuỗi podcast Tìm lại tiếng xưa, tập phát sóng này tiếp tục sứ mệnh lưu giữ và lan tỏa những tiếng nói học thuật quan trọng, góp phần tái hiện lịch sử tri thức của ngành Nghiên cứu Việt Nam qua chính lời kể của những người trong cuộc. Đây không chỉ là một bài tưởng niệm, mà còn là một tư liệu nghiên cứu quý giá dành cho những ai quan tâm đến ngôn ngữ, văn hóa và hành trình hình thành các ngành khoa học nhân văn ở Việt Nam.

Đọc cuốn Ngữ pháp tiếng Việt: Tiếng - Từ ghép - Đoản ngữ  trên Digitizing Việt Nam