10. Pô Ri Yak (Thần sóng)

Ngày xưa chàng Eh Wa, xuất thân từ giai cấp nông dân nghèo đã trải qua sự áp bức bóc lột của bọn cường hào ác bá, nên quyết chí bỏ làng ra đi tìm thầy học đạo, mong giải thoát dân làng khỏi cảnh lầm than cơ cực, bởi những thành phần bất nhân bất nghĩa.

Trước lúc ra đi, chàng nhìn quê hương lần cuối nước mắt dàn dụa rồi bộn ba qua xứ Ả Rập, được một thầy ở thành La mã nhận làm đệ tử. Qua bao năm tháng quyết tâm giùi mài kinh sử, chàng đã thành tài nhưng lúc nào cũng nghĩ đến quê hương, nỗi đau của dân làng luôn canh cánh trong lòng chàng như lửa đốt.

Một hôm chàng quỳ lạy thầy bày tỏ nỗi lòng của mình cho thầy nghe và xin phép thầy cho chàng trở lại quê hương để tìm cách giúp đỡ những nỗi thống khổ của dân làng ở xứ Chămpa.

Thầy gieo quẻ bấm độn số biết đó là mệnh trời đã định và chưa đến hạn nên dù bôn ba cũng không qua thời vận, thầy nghĩ : "Thiên cơ bất khả lậu" nên không cho đi. Nếu để làm liều sẽ mang tội với ông trời và thầy cũng vạ lây.

Chàng Eh Wa, ngày đêm bức xúc ăn không ngon, ngủ không yên. Vào một đêm trăng sao sáng tỏ, trời mây êm ả đã đưa giấc ngủ của thầy vào giấc ngủ thần tiên. Thừa lúc này chàng Eh Wa lén lấy tấm ván trên gác kết bè rồi quỳ lạy từ biệt thầy ba lạy, liền xuống bè vượt sóng về cố hương.

Thầy thức giấc thấy vắng chàng Eh Wa, nhìn trên gác thì thấy mất tấm ván biết chàng đã trốn về quê hương. Trong cơn thịnh nộ thầy nguyền rủa:

- Những tên học trò phản bội thầy thì thành khỉ, thành vượn.

- Riêng Eh Wa cãi lời thầy, muốn cãi cả mệnh trời nên phải chịu sự trừng phạt thê thảm. Ông rủa tiếp :

- Hỡi Eh Wa người cãi lời ta nếu ngươi đi đường bộ thì bị rắn cắn, cọp vô mất xác, nếu ngươi đi qua cây bị cây đổ đè chết ; nếu ngươi đi qua hang động sẽ bị sập vùi lấp thây người xuống hố sâu vực thẳm. Nếu ngươi đi đường biển sẽ bị sóng dập, cá mập, cá xà ăn tươi nuốt sống ngươi.

Lời nguyền rủa của thầy thật mầu nhiệm. Eh Wa vượt biển gần đến đất liền liền bỗng nhiên trời nổi phong ba bão tố sóng thần nổi lên cuồn cuộn như thác đổ, đánh vỡ tấm bè. Eh Wa bị cá mập nuốt sống, hương hồn của Eh Wa hoà nhập vào cá Voi để cứu độ ngư dân khi bị nạn đắm thuyền bè, Eh Wa chết vì sóng người Chăm gọi là RiYak, nên dân gian truyền tụng gọi là Pô ri Yăk (Thần sóng).

Mặc dù Eh Wa chưa thực hiện được lý tưởng của mình nhưng tấm lòng cao cả của ông đồng bào Chăm kính phục được ghi vào hệ thống nhân thần (người có công với dân tộc).

Ngày nay hàng năm vào tháng hai, ba (lịch Chăm) ở các làng Chăm Bàlamôn và Bàni tổ chức lễ hội để ghi nhớ công đức và sự hy sinh cứu độ của ông.

Pô ri Yak không những người Chăm thờ mà cả ngư dân vùng biển người Việt cũng lập miếu thờ (gọi là thần Nam Hải) hàng năm thường tổ chức lễ hội để tưởng nhớ công lao cứu mạng của ông.