9. Sự tích Pô Nai

Có một gia đình quý tộc người Chăm sinh ba chị em gái : Nai Mưh Ghang, Nai Hali Hlăng - Tabăng Mưh và Nai Tangya tức Pô nai, trong ba chị em Pô Nai là người có nhan sắc hơn cả, tiếng đồn khắp xứ.

Kay Kamao chàng trai người Raglai đẹp tướng hào hoa phong nhã, sức khoẻ phi thường lại có tài thần võ tìm đến, thấy Pô Nai đẹp tuyệt vời liền mang lễ vật đến cầu hôn và chàng hứa nếu được cha mẹ nhận lời thì chàng sẽ đào một con sông bắt nguồn từ sông La Ngà (Ukaabăng) để dẫn nước tới cho đồng ruộng khu vực cha mẹ Pô Nai tại xã Phước Hữu, Phước Dân, Phước Nam và Quán Thẻ hiện nay. Cha mẹ nàng nhận lời cầu hôn với điều kiện làm xong công trình thuỷ lợi mới tổ chức lễ cưới.

Kay Kamao ra sức thực hiện ngày đêm chẳng bao lâu đã hoàn thành con sông có nước tưới cho cả vùng, bà con rất vui mừng.

Lễ cưới được tiến hành, riêng Pô Nai bất mãn, mày hoa ủ rũ vì không thương Kay Kamao nhưng bị cha mẹ cưỡng ép nàng đành chịu cuộc hôn nhân bất đắc dĩ đó. Vào đêm thứ ba nàng lén bỏ nhà lên núi Chà Bang tu hành. Nhờ sự quyết tâm khổ luyện nàng đã đắc đạo cứu độ chúng sinh, khi đắc đạo Pô Người có tên Nai - Tangya Bia Atapah. Lúc Pô Nai bỏ đi tu Kay Kamao tự ái biết rằng Pô Nai chê mình, nên chàng đã dùng gậy phá bằng con sông rồi hoá đá bàn trấn lại ở cửa sông không cho nước xuống, chàng dùng cung bắn một mũi tên phá ngay tảng đá Pô Nai ngồi thiền, tảng đá nứt làm hai dài khoảng 16m, cao khoảng 18m, có một luồng vừa lọt một người đi, nơi thầy chan đọc kinh khi làm lễ là Pô Nai ngồi tu hành ngày xưa.

Vì sự tích trên mà vùng núi Chà Bang người Raglai không dám lai văng, dân địa phương không ai dám nói tục, ngài rất thiêng khi ai bị hoạn nạn cầu cứu thì được cứu độ nếu vi phạm các điều kể trên thì bị trừng phạt, như bị ong đốt, rắn cắn; cọp vồ, lạc đường v.v... Do đó đồng bào Chăm rất sùng kính ngài khi lên núi dù mệt cũng nói rằng khoẻ, dù đói cũng bảo rằng no thì cảm thấy dễ chịu ngay.

Đồng bào Chăm không phân biệt đạo Bà la môn hay Bàni đều rất ngưỡng mộ ngài nên đã lập đền thờ, chính giữa có một cái Linga đầu tròn, phần giữa hình bát giác chân đế tứ giác tượng hình Yoni đặt trên bệ xi măng trên đỉnh núi Chà bang, giữa khoảng đất bằng rộng nhiều cây quả trĩu cành. Hằng năm vào hạ tuần tháng một và tháng hai (lịch Chăm) họ đều có tổ chức lễ hội để tưởng nhớ ngài, trong bài hát ông Mưdôn có đoạn tả việc tu hành của ngài:

Tạm tịch :

Ông Mưdôn hát cùng trống Paramưng, kèn Saranai, ông Kaing múa hát chầu hết các vị thần, tất cả đều hoà nhập với cảnh núi rừng như quên hẳn chốn trần tục để hưởng thụ giây phút thần tiên. Họ khấn vái cầu xin Pô Nai các vị thần ban phước mưa thuận gió hoà, mùa màng được bội thu, gia đình hạnh phúc thu đạt được nhiều thành quả trong năm mới.