Folktales of Cham People
This collection brings together 58 stories from the rich oral and literary traditions of the Cham people. 32 tales were selected from materials held by the Centre and shared by individuals and families in Cham villages in Ninh Thuận and Bình Thuận. 26 tales were collected by Tuấn Dũng from books and magazines. Stories about Po Nai and Po Ri Yak sit alongside tales rooted in Cham customs and spiritual life. Together, they offer insights into how Cham communities have told stories about love, work, justice, and courage.

29. Vợ người cắt cỏ

Ngày xưa, có một ông quan huyện bạo ngược lắm, muốn giết ai thì giết, chém ai thì chém, khắp nơi vang lên lời ca thán về sự hung bạo của quan huyện. Bà vợ thấy thế bèn khuyên nhủ ông ta. Thế nhưng lão quan không nghe mà còn mắng chửi vợ thậm tệ, và đuổi bà ra khỏi nhà.

Bà vợ quan huyện thấy vậy cũng chẳng thiết ở với ông chồng bạc ác làm gì nữa. Trước khi ra đi, bà nguyện rằng ra khỏi cửa hề gặp ai thì sẽ lấy người đó làm chồng. Bà huyện bước ra cửa thì gặp ngay một anh cắt cỏ. Bà gọi anh ta. Khi nghe bà huyện nói xin đi theo làm vợ, làm chồng, thì anh ta sợ hãi, bảo là không dám vô lễ. Bà huyện bèn nói đầu đuôi câu chuyện cho anh ta rõ. Hai người đi đến một chân núi nọ, bà huyện bảo anh cắt cỏ đi chặt cây về dựng một chiếc chòi ở tạm. Chòi làm xong, anh ta đi kiếm ba hòn đá về làm ba ông táo bắc nối. Anh cắt cỏ đi một lúc mang về ba cục vàng lớn mà không biết đó là đá gì. Bà huyện biết là vàng khối liền bảo anh ta đi lấy thêm ba hòn nữa, nói rằng để phòng lửa nóng quá làm vỡ ba hòn kia. Anh ta lại đi nhặt ba hòn nữa mang về, và cho biết ở đó còn nhiều lắm, khi nào cần lại lấy. Từ đó hai vợ chồng họ trở nên giàu có nhất vùng.

Một hôm bà vợ đưa cho anh chồng một đồng bạc, bảo cầm xuống chợ mà mua sắm, muốn tiêu gì thì tiêu nhưng phải dùng cho hết. Nếu không bà sẽ bỏ đi lấy người khác. Anh cắt cỏ mang tiền đi chợ, nhưng vốn con nhà nghèo, nay có đồng bạc muốn tiêu gì cũng tiếc cứ cầm tiền đi lại hoài trong chợ. Song lại sợ không tiêu gì thì mất vợ. Suy tính một lúc anh ta mua luôn một gánh bánh tráng và ít mắm vừa đi đường vừa ăn. Đến nửa đường, qua một ngôi chùa hoang, nhìn thấy ba ông tượng trên đó, anh ta lấy bánh mời ăn. Nhưng ba ông tượng vẫn đứng im. Mời mãi không ai trả lời, bực mình anh ta trèo lên bê cả ba ông tượng xuống dưới đường, rồi nhét bánh tráng và mắm vào đầy miệng ba pho tượng. Về nhà, vợ hỏi, anh ta kể lại chuyện dọc đường.

Nhưng rồi, không hiểu sao từ đấy trời bị đại hạn đến ba năm liền. Quan huyện cầu trời khấn phật xin mưa, thì được báo mộng rằng, trời hạn bởi vì có ba ông tượng phật ở chùa nọ đã bị người xô đổ nên mất thiêng. Muốn có mưa phải dựng lại được ba ông phật đó trở về chỗ cũ. Quan huyện cho người đi dò xét. Đến ngôi chùa hoang quả thấy ba ông tượng đã bị đổ nằm dưới đường. Quan huyện nghe báo liền sức cho dân khiêng ba ông tượng để vào chỗ cũ. Nhưng suốt mấy ngày đêm dù bao nhiêu người xúm vào, ba pho tượng vẫn không nhúc nhích. Nghe tin ấy, bà huyện hỏi anh cắt cỏ làm sao ngày trước bê được ba pho tượng nặng như vậy. Anh cắt cỏ khoe rằng, hôm đó mình xách cả ba ông một lần. Hôm sau, bà ta giả đò đi chợ ghé qua chỗ mọi người đang khiêng ba ông phật. Thấy mọi người vẫn xúm xít quanh đó, gặp ông chồng cũ, bà ta bảo :

- Này ông, sao bảo ông quyền thế lắm kia mà? Có mấy pho tượng mà ông không mang lên chùa được à ?

Lão quan huyện tức giận bảo :

- Còn thằng gánh cỏ của mày thì sao ? Nó giỏi giang lắm hả ?

Bà vợ thủng thẳng đáp :

- Không biết chừng anh chồng cắt cỏ của tôi lại làm có mưa, có nước cho dân được đấy ông ạ.

Quan huyện quát :

- Mày hãy bảo thằng chồng đến đây. Tao thách nếu nó bê được ba ông tượng lên chùa thì tao nhường lại chức cho, nếu không thì đừng trách tao ác !

Bà bảo lão quan huyện làm giấy cam đoan, rồi chạy về nhà bảo chồng :

- Anh theo tôi ra ngoài kia, tôi bảo sao anh cứ làm theo. Và, đừng nói trước kia anh đã mang mấy pho tượng xuống.

Hai vợ chồng đưa nhau đến chỗ ba ông tượng phật và nhờ mọi người làm chứng. Tên quan huyện thấy vậy càng tức, quát lớn :

- Mày giỏi thì mang lên tao xem. Không được thì tan xác !

Anh cắt cỏ bước tới nhấc ba tượng phật lên chỗ cũ một cách nhẹ nhàng, làm mọi người vừa sợ, vừa mừng. Liên lúc đó mây đen kéo tới đầy trời, rồi mưa như trút nước. Quan huyện thấy thế lấy làm ngượng liền lao mình xuống dòng nước lũ mà tự tử. Mọi người đồng thanh tôn anh cắt cỏ lên làm quan huyện, và từ đó anh chàng cắt cỏ cũng tự nhiên trở nên thông minh, nhanh nhẹn chứ không khù khờ như trước nữa. Hai vợ chồng sống với nhau rất vui vẻ và hạnh phúc.

Title:
Folktales of Cham People
Authors:
Contributor: Center for Cham Studies, Ninh Thuan
Resource Types:
Text
Place of Publication:
Vietnam
Date Created:
2000
Formats:
Digital
Languages:
Vietnamese
Subjects:
Ethnic Nationalities--Vietnam, Folk literature, Vietnamese
Publisher:
Ethnic Culture Publishing House
Access Condition:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.