Folktales of Cham People
This collection brings together 58 stories from the rich oral and literary traditions of the Cham people. 32 tales were selected from materials held by the Centre and shared by individuals and families in Cham villages in Ninh Thuận and Bình Thuận. 26 tales were collected by Tuấn Dũng from books and magazines. Stories about Po Nai and Po Ri Yak sit alongside tales rooted in Cham customs and spiritual life. Together, they offer insights into how Cham communities have told stories about love, work, justice, and courage.

28. Kén rể

Nhà phú hộ nọ giàu nứt đố đổ vách, có một cô con gái rất xinh nhưng vẫn chưa chồng. Nhiều chàng trai ngấp nghé, đến xin ở rể nhưng đều không được vì điều kiện của lão phú hộ quá oái oăm. Lão giao hẹn, hễ ai làm lão nổi giận thật sự thì sẽ gả con gái cho. Đã không biết bao nhiêu chàng trai khoẻ mạnh, tài giỏi, đến ở nhà lão hàng năm, làm hết cách, nhưng lão chẳng bao giờ tức giận mà chỉ cười...

Có anh con trai nghèo nọ nghe tin bèn đến nhà phú hộ xin nhận lời thách đố của lão ta. Một hôm, lão phú hộ làm thịt gà. Sau khi làm xong mọi thứ lão sai anh ta đi mua rượu. Anh nhà nghèo mang tiền đi mua rượu về đến nhà thì lão phú hộ đã ăn hết chỉ còn một ít xương xẩu. Lão chỉ vào đống xương gà và bảo anh :

- Chờ mày mãi không về, tao đã ăn hết rồi, mày có đói thì ăn nốt đi !

Anh nhà nghèo không nói gì, lặng lặng ngồi ăn cơm.

Mấy hôm sau, nhà có giỗ anh ta thịt gà xong bèn trói lão phú hộ lại rồi mới đi mua rượu. Khi về đến nhà anh ta giả tảng không biết đến lão ta, cứ ngồi tì tì ăn uống, bao nhiêu xương xẩu ném cho lão. Ăn xong vờ như sực nhớ ra, anh ta mới chạy đến cởi trói, và hỏi :

- Thưa ông, tôi làm thế ông có giận không?

Lão phú hộ tức bầm gan tím ruột, nhưng đành phải cười gượng :

- Ăn thua gì, đấy là chuyện thường.

Đến ngày mùa, cả nhà kéo ra ruộng gặt hái đến khi gánh lúa về nhà, anh nhà nghèo trốn vào một bên gánh rồi lấy lúa phủ lên người. Lão phú hộ không biết, cứ thế ì ạch gánh lúa về tận nhà. Lão vừa đặt gánh xuống, anh ta nhảy ra và nói:

- May quá, ông gánh tôi về tận nhà đỡ phải đi bộ vất vả. Rồi hỏi : - Ông có tức không ?

Lão phú hộ phải giả bộ tươi cười :

- Chà, anh vào lúc nào mà tôi không biết!

Hôm sau lão phú hộ cũng len vào gánh lúa của anh trai nghèo để trả thù. Anh trai nghèo giả tảng không biết, cứ gánh lúa đi. Đến lúc qua cầu, anh ta nói to :

- Lúa chết tiệt gì mà nặng thế, phải quẳng bớt xuống sông một nửa mới được.

Lão phú hộ nghe thấy vội vàng la tướng lên:

- Ây đừng quẳng vội, để tao ra đã :

Thế là anh nhà nghèo không phải gánh lão về nhà nữa. Rồi một hôm, đi gặt lúa, anh trai nghèo đi sớm hơn lão phú hộ. Tới cổng nhà quan huyện anh ta bèn ỉa một bãi rồi lấy nón đậy lại. Lát sau, lão phú hộ đến nơi thấy anh ta ngồi đấy liền hỏi :

- Mày làm gì ở đây? Sao không gánh lúa về?

Anh ta vội nói :

- Thưa ông, tôi qua đây thấy có con chim lạ, rất đẹp, liền lấy nón úp được, bây giờ ông ngồi đây giữ để tôi về lấy lưới quây lại bắt mới được.

Lão phú hộ nghe nói vậy tưởng thật bèn ngồi giữ nón. Anh trai nghèo cứ thế gánh lúa về nhà rồi trèo lên giường ngủ một giấc. Lão phú hộ phải ngồi giữa trời nắng giữ nón, sợ bỏ tay ra thì chim bay mất. Nhưng chờ mãi chẳng thấy anh nhà nghèo mang lưới ra, lão bực bội chửi lấm bẩm. Vừa lúc đó quan huyện đi qua thấy thế bèn hỏi. Lão phú hộ nói là mình chộp được con chim quý, phải ngồi giữ chờ người đem lưới đến bắt. Quan huyện tò mò đòi xem. Lão phú hộ nể lời, bèn để he hé chiếc nón. Quan huyện bèn thò tay vào quờ quạng thì đụng phải cứt. Quan huyện tức giận quát lính trói lão phú hộ đánh cho một trận vì tội ngạo mạn dám lừa quan trên.

Phú hộ bị một trận đòn thừa sống thiếu chết, bò lê bò càng về đến nhà thì thấy anh trai nghèo đang nằm khểnh trên giường toe toét cười. Cơn uất trào lên, lão nhảy đến thụi anh ta mấy cái và chửi mắng thậm tệ. Anh chàng nhà nghèo bèn tươi cười hỏi :

- Hôm nay thì bác tức thật rồi nhỉ ?

Lão phú hộ càng điên tiết :

- Mày làm thế thì cha tao còn tức nữa là tao.

Thế là anh nhà nghèo bèn nhắc lại lời cam kết trước kia. Tới lúc này lão phú hộ mới ngớ người bởi mưu mô của anh trai nghèo.

Mấy ngày sau, nhà phú hộ mổ gà, lợn linh đình để làm lễ cưới cho cô con gái rượu và chàng trai nghèo khổ mà mưu trí nọ.

Title:
Folktales of Cham People
Authors:
Contributor: Center for Cham Studies, Ninh Thuan
Resource Types:
Text
Place of Publication:
Vietnam
Date Created:
2000
Formats:
Digital
Languages:
Vietnamese
Subjects:
Ethnic Nationalities--Vietnam, Folk literature, Vietnamese
Publisher:
Ethnic Culture Publishing House
Access Condition:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.