56. Jari Băh (Chàng nghèo)
Thuở xưa có một cậu tên là Jari Băh, mồ côi cả cha lẫn mẹ, không họ hàng, không nơi nương tựa. Ngày ngày cậu lên rừng tìm đốn củi gánh ra chợ bán để đắp đổi qua ngày, khi tối đến cậu xin ngủ nhờ một túp lều của một bác nông dân.
Trong nước có một vị vua hiền đức, nhưng không có con. Ngài cầu xin van vái khắp nơi và ban bố cho những người nghèo khổ, lòng thành của ngài thấu đến tận trời cao nên trời đã ban cho ngài một đứa con gái.
Ngày tháng trôi qua, công chúa đã biết đi biết nói. Nhà vua cho xây một cung điện để công chúa ở riêng và tìm cho một bà nhũ mẫu để săn sóc dạy dỗ, tập ăn tập nói và dạy cho công chúa dệt những hoa văn Chăm cổ và tuyển năm cung nữ để theo hầu hạ công chúa. Ngài còn truyền cho xây một vọng lâu đài có một vườn thượng uyển trăm hoa đua sắc để cho công chúa dạo chơi ngắm cảnh.
Trong triều có hai vị quan lớn đó là quan văn và quan võ nắm giữ triều chính trong tay, quan văn trung thành với nhà vua, còn quan võ nhiều mưu lắm kế xảo quyệt. Thấm thoát công chúa đã trở thành một thiếu nữ thông minh xinh đẹp. Một hôm con trai quan võ vào cung điện của công chúa, chàng leo lên vọng lầu chơi rồi bước vào vườn thượng uyển ngắm cảnh không một chút ngại ngùng, thấy được dung nhan công chúa. Sau đó chàng trở về nhà bảo cha tìm người mai mối vào triều để cầu hôn công chúa cho mình, cha chàng không biết nhờ ai làm ông mai để vào cung gặp nhà vua, ông ta bèn nhờ quan văn làm ông mai để vào gặp nhà vua xin cầu hôn công chúa cho con trai mình. Quan văn tỏ ra rất nhiệt tình hết lòng vì bạn nên đã vào cung năn nỉ với nhà vua, nhưng nhà vua nói rằng :
- Trẫm không chê, khen hoặc làm khó dễ ai cả bởi vì công chúa còn nhỏ không thể kết hôn được. Chờ hai, ba năm nữa còn bây giờ trẫm không thể hứa hẹn gì cả. Quan văn năn nỉ thế nào cũng không xong, đành trở về nói lại cho quan võ nghe việc nhà vua từ chối. Quan võ lấy làm tức giận trong lòng nghĩ rằng nhà vua khinh khi mình liền tìm cách trả thù. Ông ta gọi con trai đến bàn bạc
rồi cho vàng bạc để đi sang hai nước khác mời hai hoàng tử của hai nước sang cầu hôn công chúa của vua nước này. Hai hoàng tử nghe lời, sai người sang cầu hôn nhưng nhà vua cũng từ chối trả lời như trước. Khi biết tin nhà vua khước từ lời cầu hôn của hai hoàng tử, con trai quan võ liền hối hả sang bàn kế cùng hai hoàng tử kéo quân sang đánh và nói với họ rằng : "Đừng lo sợ gì cả vì đã có cha chàng ở bên trong tiếp ứng chống trả". Hai nhà vua nước nọ liền gửi thông điệp cho vua cha của công chúa báo tin ngày giờ đem quân sang đánh. Khi nhận được tin, nhà vua liền cho gọi quan võ vào triều và giao quyền cho ông ta sắp xếp chỉ huy trận đánh (vì nhà vua rất tin tưởng vào ông ta). Còn quan văn thì ở lại trong cung để điều hành công việc. Đêm hôm sau quan văn vào cung điện gặp nhà vua và tâu hết sự việc cho nhà vua nghe.
Ngài tâu rằng :
- Xin bệ hạ chớ tin tưởng vào quan võ, vừa rồi ông ta có nhờ hạ thần làm mai đến cầu hôn con trai ông ta cùng công chúa, nhưng bệ hạ không đồng ý nên ông ta đã thông đồng với hai nhà vua nước nọ hiệp sức kéo quân sang đánh hòng cướp ngai vàng của bệ hạ để lên ngôi vua.
Nhà vua nghe quan văn tâu mới vỡ lẽ. Nghe vậy, nhà vua bèn nói :
- Trẫm đã lỡ ra chiếu chỉ rồi, bây giờ chẳng lẽ lại sai lời.
Quan văn bàn lại với nhà vua rằng :
- Xin bệ hạ ra lệnh cho người đến cung điện của công chúa báo cho công chúa biết tất cả hãy rời khỏi cung điện vào triều cùng với bệ hạ để cho hạ thần đưa đi nơi khác, chứ ở trong triều sợ không đảm bảo được.
Đoạn nửa đêm quan văn đưa nhà vua, hoàng hậu, công chúa cùng tất cả người hầu rời khỏi kinh thành. Cha con quan võ biết được bèn cùng hai hoàng tử của hai vua nước nọ kéo binh chặn đánh ngay giữa núi rừng hoang vu. Tiếng la hét lẫn binh khí của các quân sĩ ra trận nghe đinh tai nhức óc. Cậu Jari Băh còn đang chặt củi ở trong rừng nghe tiếng la hét của nhiều người thì hoảng hốt vác rựa bỏ chạy ra khỏi khu rừng thì bắt gặp một người đang ngồi canh giữ y trang của nhà vua, cậu Jari Băh bèn đến hỏi duyên cớ vì sao mà có nhiều tiếng la hét như vậy, quan văn bèn trả lời :
- Quan võ của triều đình làm phản cấu kết cùng với hai nước khác đem binh chặn đánh để bắt nhà vua hòng cướp ngai vàng. Vì vậy ta đã đưa nhà vua, hoàng hậu, công chúa và người hầu cận chạy trốn vào rừng sâu này. Ông ta biết tin nên đã đem quân ra chặn đánh.
Quan văn nói hết lời thì cậu Jari Băh thưa rằng :
- Nếu quả thật như vậy thì xin ngài hãy lánh mặt nơi khác để hạ thần ra tiếp chiến với chúng, nếu chẳng may không sống nổi chết nơi rừng sâu này thì hạ thần cũng cam lòng vì thân phận mồ côi cha mẹ cực khổ sống ở trên đời này cũng không sướng ích gì và hạ thần nghĩ rằng quan võ là một võ tướng nắm quyền binh tướng mà lại thay lòng đổi dạ làm phản như vậy, trời cao có mắt ắt không thể nào chiều theo ý đồ đen tối của ông ta được. Con người bội phản như vậy, ắt trời không dung đất không tha. Còn hạ thần đây một thân một mình giờ đây được dịp may được đứng ra cứu nước giúp dân khỏi hoạ lầm than, giúp nhà vua và hoàng hậu mặc dù thắng hay bại thì hạ thần cũng cảm thấy măn nguyện lắm rồi.
Nói xong cậu Jari Băh vác rựa ra đón đánh, cậu chặn bắt được con trai quan võ, chém đứt đầu rồi một thân một mình xông trận tả xung hữu đột chém binh lính địch đầu rơi như sung rụng máu chảy nhuộm đỏ cả rừng sâu, còn quan võ đánh không lại hò quân bỏ chạy tán loạn khắp nơi. Cậu chặn bắt các binh lính còn sót lại tra hỏi:
- Ai cầm đầu quân làm phản hãy khai ra ngay nếu muốn sống ?
Các binh lính quỳ lạy và khai rằng :
- Chính quan võ tướng làm phản cấu kết với hai vua nước khác đem binh nổi loạn.
Cậu Jari Băh tức tốc chạy đi tìm bắt được quan vô, cậu lấy dây cột chặt để dẫn về cung cho nhà vua hỏi tội. Nhà vua khi trông thấy Jari Băh dẫn quan võ đến mà không thấy hoàng hậu, công chúa cùng các cung tần thì hoảng hốt than rằng :
- Bắt được tên phản loạn nhưng lại mất vợ mất con thì trẫm trở về cung điện sao đành.
Cậu Jari Băh bèn tâu :
- Ngài quan văn hãy giữ chặt quan võ để cho hạ thần đi tìm hoàng hậu, công chúa và tất cả mọi người đem về đây.
Nói xong cậu chạy đi tìm, cậu đi sâu vào rừng leo lên cây cao nhìn xuống trông thấy một đoàn người toàn là đàn bà, con gái, cậu liền chạy theo vừa chạy vừa gọi. Các cô gái khi nghe tiếng gọi thì mất hồn tưởng là lính giặc đến bắt thì càng chạy nhanh hơn. Cậu bèn chạy chặn đầu lại rồi quỳ lạy thưa rằng :
- Hạ thần đã bắt được tên cầm đầu quân làm phản rồi, nhà vua sai hạ thần đến tìm và đưa hoàng hậu, công chúa cùng mọi người quay về nơi trận đấu vừa rồi để gặp nhà vua.
Tâu xong cậu bèn đưa tất cả trở lại gặp nhà vua. Rồi cậu Jari Băh đưa nhà vua, hoàng hậu, công chúa cùng tất cả mọi người quay về túp lều nơi cậu xin ngủ nhờ qua đêm để nghỉ chân. Rồi cậu hái lá táo rừng sao thổ đun trà uống, lấy gạo dành dụm nhờ bán củi bấy lâu nay nấu cơm thết đãi nhà vua và tất cả mọi người cùng ăn đỡ đạ. Cơm nước xong xuối nhà vua bèn hỏi quan võ :
- Tại sao nhà ngươi lại thay lòng đổi dạ cấu kết với hai hoàng tử nước khác cầm binh phản loạn.
Quan võ tâu :
- Hai hoàng tử của hai nước khác do nhờ người mai mối cầu hôn công chúa, bệ hạ không chấp thuận, vì vậy mới trả thù đem binh qua khai chiến, còn hạ thần và con trai được lệnh của bệ hạ đưa quân ra để chặn dánh, chứ hạ thần đâu dám to gan cầm quân nổi loạn.
Cậu Jari Băh hỏi lại :
- Nếu quả thật như vậy tại sao tôi đến để cứu giúp nhà vua mà hai cha con ông lại xông ra chặn đánh, bởi do không cầu hôn được với công chúa nên hai cha con ông làm phản, nổi loạn.
Rồi cậu Jari Băh xin được nói thêm một lời nữa:
- Bây giờ hạ thần xin giao cho quan võ đưa bệ hạ và hoàng hậu trở về cung điện cai trị lại đất nước, ngài nghĩ như thế nào ?
Quan võ từ chối vì ông ta không dám đưa nhà vua và hoàng hậu trở về triều đình. Hiện giờ hai hoàng tử của hai nước nọ đang điều quân canh giữ cung điện và ông ta xin cậu Jari Băh thương tình đưa nhà vua cùng tất cả trở về cung điện. Nhà vua, hoàng hậu cùng tất cả mọi người cũng cầu xin như vậy, cậu Jari Băh cũng thuận tình đưa nhà vua, hoàng hậu, công chúa cùng đoàn tuỳ tùng trở lại triều đình. Khi gần đến cung điện cậu thưa rằng :
- Xin bệ hạ, hoàng hậu cùng tất cả mọi người hãy đợi bên ngoài để hạ thần vào trong xem đã, nói xong cậu Jari Băh vác dao đi vào, cậu thấy đúng như lời quan võ nói, hai hoàng tử của hai nước nọ đưa quân đến canh giữ cung điện, cậu bước vào cung quân lính canh cổng không cho vào, cậu Jari Băh tức giận vác dao xông lên chém chết vô kể, số binh lính còn sót lại bỏ chạy tán loạn. Rồi cậu vác dao đi thẳng vào cung điện bắt hai hoàng tử con vua của hai nước nọ cột chặt để tại đấy và gọi binh lính còn sống sót đến và nói :
- Nếu nhà ngươi muốn khỏi chết thì hãy trở về nước của hai hoàng tử kia thông báo với vua họ rằng : Hai hoàng tử con của nhà vua hai nước đang bị trói để xử trảm. Nếu muốn khỏi phải chết thì hãy nhanh chóng về đây chịu tội, nghe được tin mà còn chần chừ định lập mưu kế khác thì hai hoàng tử này sẽ đưa ra pháp trường xử trảm ngay tức khắc, sau đó sẽ đến bắt hai nhà vua hai nước nọ để hỏi tội.
Quân lính khẩn cấp trở về hai nước báo tin và tâu hết mọi chuyện cùng những lời cảnh báo của cậu Jari Băh. Hai nhà vua của hai nước sắm sửa vàng, bạc và sừng tê giác đến chuộc lại hai hoàng tử.
Cậu Jari Băh sai quân đem võng lọng đến khiêng nhà vua, hoàng hậu, công chúa và tất cả mọi người trở về cung điện.
Cậu Jari Băh đem quan võ và hai hoàng tử của hai nước giao lại cho nhà vua và quan văn để xử tội, xong cậu xin từ biệt nhà vua và tất cả mọi người để tiếp tục lên rừng đốn củi bán. Quan văn lấy làm cảm động, vô cùng thương xót cho cậu Jari Băh đã xả thân cứu vua nên mình mới được như ngày hôm nay. Ngài bèn quỳ trước mặt nhà vua và tâu rằng :
- Thưa bệ hạ, hạ thần nghĩ rằng may nhờ có cậu Jari Băh đem thân ra cứu giúp để cho bệ hạ, hoàng hậu, công chúa... được trở về cung điện cai trị lại đất nước, giờ đây lẽ nào lai để cho cậu Jari Băh ra đi với hai bàn tay trắng thật tội nghiệp. Hạ thần cúi xin bệ hạ nghĩ lại thương cho hoàn cảnh của Jari Băh cho cậu ở lại hoàng cung để được hưởng thụ sự giàu sang trong cung điện chứ để cho cậu đi lang thang không nhà, không cửa thần thấy xót xa trong lòng.
Nghe quan văn nói xa nói gần, nhà vua đã hiểu được phần nào, riêng nhà vua cũng thấy mến phục cậu Jari Băh, ngài bèn nói :
- Khanh nghĩ như thế nào thì cứ nói thẳng ra cho trẫm nghe, đừng nên ngại ngùng làm gì.
Quan văn bèn tâu rằng :
- Được bệ hạ cho phép, thần xin tâu như thế này : Cho cậu Jari Băh kết duyên cùng công chúa.
Dứt lời nhà vua cùng hoàng hậu đứng lên đến nắm tay cậu Jari Băh đưa lên chúc mừng và từ giờ phút này chấp nhận cậu là phò mã chờ ngày tháng tốt sẽ tiến hành lễ cưới cho cậu và công chúa.
Hôm sau lính canh cung điện vào tâu với nhà vua rằng có hai vua của nước khác đến xin vào cung để yết kiến bệ hạ, nhà vua cho truyền vào. Hai nhà vua của hai nước nọ khi vào đến sân rồng liền quỳ lạy để xin được chịu tội với nhà vua. Hai nữa là xin được chuộc lại hai hoàng tử vì đã sai lầm nghe theo hại cha con quan võ đem quân sang đánh vừa rồi. Nhưng việc này nhà vua giao quyền lại cho quan văn quyết định phân xử, quan văn xin nhường lại cho phò mã Jari Băh xét xử. Phò mã Jari Băh xin được nhà vua cho phép, rồi mới dám phân xử, phò mã nói :
- Việc hai nhà vua của hai nước nọ sang đây quỳ lạy chịu tội để chuộc lại hai hoàng tử bằng vàng bạc và sừng tê giác cũng không có gì phải nói, còn tội của hai nhà vua do thông đồng với con đưa binh sang đánh nước này là một tội rất nặng, nếu muốn cho hai nước hoà thuận thì mỗi năm phải đem thuế má đến nộp cho nhà vua nước ta và đồng thời làm giấy cam đoan từ nay về sau không nghe lời ai xúi giục nổi loạn nữa, nếu còn tái phạm sẽ chinh phạt bắt xử trảm ngay.
Lời phò mã Jari Băh vừa phán ra hai nhà vua của hai nước nọ cúi đầu tuân phục và hứa sẽ thực hiện đúng như lời phò mã vừa đưa ra. Rồi hai nhà vua của hai nước từ biệt cùng hai hoàng tử trở về nước.
Còn về phần quan võ, một vị tướng quyền cao chức trọng nắm giữ quân cơ của triều đình lại đem lòng phản trắc cấu kết với nước khác làm phản hãm hại nhà vua, hòng chiếm lấy ngôi vàng là tội tày trời không thể dung tha. Tội ấy phải đem ra hành quyết để làm gương cho mai sau.
Công việc triều đình đã trở lại bình thường. Như đã định, vào một ngày tốt lành, nhà vua cho loan báo khắp thần dân trong nước ngày hôn lễ của Jari Băh và công chúa. Cho phép dân chúng ăn chơi thoả thích, Jari Băh phò mã đương triều được lên kế vị ngôi vua và công chúa tôn lên làm hoàng hậu đem lại đất nước thái bình thịnh trị dân chúng ấm no hạnh phúc.