Folktales of Cham People

This collection brings together 58 stories from the rich oral and literary traditions of the Cham people. 32 tales were selected from materials held by the Centre and shared by individuals and families in Cham villages in Ninh Thuận and Bình Thuận. 26 tales were collected by Tuấn Dũng from books and magazines. Stories about Po Nai and Po Ri Yak sit alongside tales rooted in Cham customs and spiritual life. Together, they offer insights into how Cham communities have told stories about love, work, justice, and courage.

58. Con Thỏ đi săn thịt cho Chằng Tinh ăn

Con Thỏ nghe tại xứ nọ có một con Chằng tinh rất hung dữ, không một ai dám đến gần nơi ấy. Thỏ bèn rủ con Trâu, con Gà và con Chó kết bạn tâm giao cùng nhau đi săn bắn. Thỏ bảo :

- Nếu đi săn được, mang về bốn anh em mình cùng vui với nhau.

Thỏ lắm mưu mẹo, tuy hắn bảo thế nhưng nếu được thịt hắn muốn mang đến cho Chằng tinh mà thôi. Ý nghĩ đó Thỏ để trong bụng.

Chuẩn bị lương thực xong, bốn anh em lên đường vào rừng. Thật may mắn, hôm ấy săn được con Nai, anh em bứt dây mây cột chân khiêng về. Đến cây đa anh em xẻ thịt rồi phơi trên một tảng đá gần đó, nơi đây Chằng tinh thường xuyên đến nghỉ ngơi. Qua ngày sau, trước khi đi săn, Thỏ cắt đặt Gà ở nhà giữ thịt, Thỏ dặn dò con Gà thêm :

- Đừng cho Kên Kên hoặc con Quạ đến ăn thịt của chúng mình nhé, còn ba anh em tôi vào rừng săn bắn nữa.

Một hồi lâu Chàng tinh ngửi được mùi thịt, liền bay thẳng đến chỗ đang phơi thịt. Gà vừa thấy Chàng tinh chạy đến nói :

- Hỡi anh Chàng tinh, thịt của chúng tôi đang phơi đấy, anh đừng ăn.

Chàng tinh trả lời :

- Tao nhai cả đầu mày luôn, huống chi thịt.

Gà chạy đến gần, Chàng tinh nắm được đầu Gà quăng lên trên cây. Chiều đến đoàn săn trở về được thêm một con Nai nữa, vừa về đến đoàn săn nhìn lên tảng đá không thấy một miếng thịt nào liền hỏi Gà :

- Để mày ở nhà giữ thịt, tại sao mày không trông coi để cho cha mẹ mày tha đi không còn miếng nào ?

Gà đáp :

- Các anh ơi ! Chàng tinh to lớn lắm, tôi vừa chạy đến năn nỉ, hắn nắm đầu tôi quăng lên trên cây gần như muốn chết.

Thỏ quát :

- Thôi thì ngày mai tao đề nghị cho Chó ở nhà canh giữ.

Hôm sau Chó ở nhà, còn ba anh em vào rừng săn bắn tiếp. Bỗng chốc Chàng tinh từ đâu bay đến, Chó vừa thấy chạy đến quát rằng :

- Hỡi anh Chàng tinh ! Anh đừng ăn quen như ngày hôm qua con Gà giữ thịt nhé.

Dứt lời Chàng tinh nói :

- Tao nói cho mày biết mà giữ thân, gặp tao là tao nhai không kịp van vái như Gà.

Chàng tinh vừa nói vừa ăn tự nhiên, Chó bực tức chạy đến, Chàng tinh nắm được đầu Chó quăng lên trên cây, Chó rên rỉ không dám nói lời nào.

Mãi đến chiều tối đoàn săn mới trở về, lại được thêm một con Nai nữa, đoàn vừa đến nơi nhìn lên tảng đá không còn miếng thịt nào liền la con Chó :

- Gà thì không ra gì, còn mày bỏ đi đâu để cho Chằng tinh ăn hết thịt lấy gì cho chúng mình ăn nữa ?

Chó thưa :

- Anh em ơi, tôi tưởng Gà nói dối nào ngờ con Chằng tinh thật to không gì ví bằng, cũng may cho tôi không thì chết rục xương, không còn thấy anh em nữa, tôi vừa đến gần hắn, hắn nắm được đầu tôi quăng đi thật xa làm tôi ngất xỉu chẳng biết trời đất gì cả.

Nghe Chó nói thế, Thỏ bảo :

- Ngày mai tao giao cho Trâu ở nhà. Hễ Chằng tinh đến nữa thì báng cho hắn lòi ruột là hắn thất kinh khiếp sợ ngay.

Nói xong, ba anh em vào rừng săn bắn. Tại bàn đá Chằng tinh ăn quen bén mùi lại bay đến, Trâu thấy Chằng tinh chạy đến chửi :

- Mày đừng ỷ mạnh hiếp yếu, như anh Gà và Chó giữ nhà không dám làm gì mày, nay đến phiên tao, nếu mày ăn thịt nữa thì tao báng lòi ruột ráng mà chịu. Mặc cho Trâu nói Chằng tinh vẫn ăn, Trâu chạy đến ngước đầu tính báng, Chằng tinh nắm được hai sừng bê lên, Trâu đau quá rên rỉ thảm thiết, thấy vậy Chằng tinh thôi bẻ sừng ăn hết thịt rồi bay đi.

Chiều đoàn săn khiêng thịt về, vừa để thịt xuống rồi nhìn lên tảng đá cũng không thấy còn một miếng thịt nào, thấy thế anh Gà la anh Trâu rằng :

- Hai bọn tôi thì nhỏ con lại không có sừng, tại sao anh có sừng mà không báng nó để cho nó ăn hết thịt, lấy đâu mà ăn.

Trâu nói lại :

- Nếu Chẳng tinh không đem lòng thương, hôm nay tôi không còn sống được để anh em la rầy.

Thỏ nói :

- Nếu vậy để tao ngày mai ở nhà giữ thịt thử xem có mất miếng nào không, còn anh em cứ vào rừng săn bắn như thường lệ.

Đoàn vào rừng săn bắn, Thỏ ở nhà phơi thịt, bỗng Chằng tinh bay đến, lúc bấy giờ Thỏ giả bệnh nặng nằm đắp chiếu rên rỉ và nói như nằm mơ:

- Không biết ngày nay đoàn đi săn có được thịt mang về cho Chằng tịnh ăn không ?

Chẳng tinh thấy Thỏ nằm rên rỉ bèn hỏi :

- Hỡi Thỏ, mày bệnh gì mà rên rỉ thế ?

Thỏ nói lại :

- Nghe đồn Thần rất hung bạo, có sức mạnh vô song cho nên tôi rủ anh em đi săn thịt hiến cho Thần.

Chẳng tinh nói :

- Đúng thế ! Đúng thế ! Hễ tao mà bay đi ngang núi nào thì núi ấy bị lung lay ngay.

Thỏ thưa lại :

- Nếu quả thật như vậy, xin Thần cho tôi được phép cột Thần vào gốc cây, hễ Thần gồng đứt dây, đó mới là tài ba.

Chẳng tinh to xác, dại dột vênh váo bảo Thỏ hãy cột dây, rồi xem sức mạnh của mình.

Đoạn Thỏ lấy bốn sợi dây mây cột Chẳng tinh thật chặt vào một gốc cây, bốn chân cột túm lại nhau. Cột xong Thỏ bảo Chẳng tinh bắt đầu gồng. Chẳng tinh vừa nhích mình, dây mây cọ vào nhau kêu kèn kẹt, Thỏ nói như quát :

- Ôi Thần, đứt dây, đứt dây.

Thỏ vừa nói vừa đề nghị với Chẳng tinh :

- Xin để tôi nối thêm hai dây nữa.

Chẳng tinh chấp nhận. Nối xong rồi Chẳng tinh bắt đầu gồng, dây mây vẫn cọ vào nhau kêu kèn kẹt. Chẳng tinh dùng hết sức mình cũng không thấy đứt sợi dây nào mà đã thấy đau ê ẩm khắp mình, bèn năn nỉ với Thỏ xin mở dây, sức tôi không thể làm đứt dây này được.

Thỏ bảo :

- Xin Thần nghỉ ngơi rồi lấy sức gồng lại.

Chẳng tinh nghe theo lời Thỏ, Chẳng tinh cố sức đến nỗi vãi ra phân, nước đái, cùng không đứt. Thấy vậy Thỏ cười chỉ vào mặt Chẳng tinh nói :

- Bữa nay tao đố mày ăn thịt cho tao xem, mày đừng ăn quen như mấy hôm trước, mày nhẫn tâm ăn không để lại miếng nào cho chúng tao ăn, bởi công lao chúng tao săn mệt mỏi mới có miếng thịt, bây giờ tao cột mày dính vào gốc cây cho bà con đến xem mặt mũi mày nghe.

Thỏ la, Chẳng tinh lấy làm sợ; biết không gì lung lay nổi đành phải nằm tại gốc cây.

Chiều đến, đoàn đi săn về, đến nơi đoàn săn thấy thịt phơi còn nguyên vẹn trên bàn đá bèn vỗ tay khen Thỏ. Thỏ kể lại cho anh em nghe:

- Tao bắt Chằng tinh trói dính vào gốc cây, hắn đang nằm đấy, anh em muốn làm gì nó thì đến đây mà làm.

Anh em người vác rựa, dao, búa đến giết chết Chằng tinh. Sau đó anh em làm tiệc ăn mừng và tôn vinh Thỏ có mưu trí cao. Vậy có câu : "Ăn quen Chằng đen mắc bẫy".

Title:
Folktales of Cham People
Authors:
Contributor: Center for Cham Studies, Ninh Thuan
Resource Types:
Text
Place of Publication:
Vietnam
Date Created:
2000
Formats:
Digital
Languages:
Vietnamese
Subjects:
Ethnic Nationalities--Vietnam, Folk literature, Vietnamese
Publisher:
Ethnic Culture Publishing House
Access Condition:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.