Truyện cổ Dân gian Chăm
Bộ sưu tập bao gồm 58 truyện cổ được gìn giữ trong kho tàng văn học dân gian phong phú của người Chăm. Trong đó, 32 truyện được sưu tầm từ tư liệu lưu giữ tại Trung tâm và do các cá nhân, gia đình ở những làng Chăm thuộc Ninh Thuận, Bình Thuận cung cấp; bên cạnh đó là 26 truyện do Tuấn Dũng sưu tầm, tuyển chọn từ sách và tạp chí. Qua các sự tích về Po Nai, Po Ri Yak và những câu chuyện gắn với phong tục, đời sống tinh thần, người đọc có thể tìm hiểu cách cộng đồng Chăm kể về tình yêu, lao động, công bằng và lòng quả cảm.

4. Sự tích con bìm bịp

Thuở trước có một ông thầy đã bốn mươi năm ròng rã ăn chay niệm phật nơi cửa chùa mà vẫn chưa thành chính quả. Ông ta bèn quyết chí khăn gói ra đi để hỏi tiên phật xem tại sao lại như vậy. Ông ta đi mãi, ròng rã đã sáu tháng trời. Một đêm nọ đang ở trên một ngọn núi cao, nhìn xuống chân núi ông thấy có ánh đèn le lói, bèn lần theo ánh đèn tới nơi, thì ra đó là một ngôi nhà lẻ loi giữa rừng. Nhà tu hành xin vào nghỉ trọ. Một người đàn bà ra mở cửa, và nói là chồng đi vắng không dám cho đàn ông lạ mặt ngủ trọ.

Vừa lúc đó, ông chồng của bà ta về, trông mặt mũi vô cùng hung ác. Hắn một mực đổ oan cho kẻ lạ mặt có ý sàm sỡ với vợ mình, và đòi giết bằng được nhà tu hành. Nhà tu hành chắp tay kêu oan mà kể lể sự tình cùng gã đàn ông nọ. Nghe xong, gã đàn ông dịu sắc mặt, hỏi người tu hành :

- Ta đây đã giết đến bốn mươi mạng người rồi, đã sát hại nhiều sinh linh quá, không biết còn tu thành chính quả được nữa không ?

Nhà tu hành liền an ủi :

- Con người ta tu cốt ở tấm lòng, nếu thực lòng hối cải thì tất là đấng thiêng liêng sẽ biết tới.

Không ngờ vừa nói xong, gã kẻ cướp bèn phanh ngực áo lấy dao moi tim mình đưa cho thầy tu, và nhờ ông ta chuyển tới tiên phật, nói xong liền tắt thở. Nhà sư đọc kinh siêu thoát cho gã đàn ông nọ, rồi lại khăn gói lên đường, mang theo quả tim của người vừa chết.

Nhà tu hành rời căn nhà lẻ loi ấy ra đi. Lúc này đang là mùa nóng. Trời nắng như thiều như đốt. Ngày thứ nhất quả tim của kẻ xấu số bắt đầu nặng mùi, nhà tu hành vẫn cứ gói kỹ lại mang theo. Ngày thứ hai, quả tim sinh giòi bọ, nhà tu hành vẫn kiên nhẫn mạng đi. Đến ngày thứ ba thì mùi hôi thối nồng nặc, ruồi nhặng bay theo đen kịt. Không thể chịu được nữa, nhà tu hành bèn nghi bụng : tu gì cái thằng kẻ cướp ấy, thôi ta quẳng nó vào bụi cho rảnh thân. Thế là nhà tu hành quẳng quả tim nọ vào bụi cây cạnh đường rồi đi tiếp. Đi được một đoạn, nhà tu hành gặp một cụ già râu tóc bạc phơ nhưng mặt mày lại phương phi, hồng hào. Nhà tu hành bèn quỳ sụp xuống lạy, rồi kể lể bao nhiêu công lao tu hành và đoạn đường vất vả, cùng ý định tới đây của mình. Cụ già đỡ nhà tu hành dậy và phán hỏi:

- Dọc đường có ai gửi gì không ?

Lúc này nhà tu hành mới sực tỉnh ngộ, bèn quay lại tìm quả tim mình đã vứt đi.

Tiếc cho phận mình sắp thành chính quả, nghe theo lời ông già, nhà tu hành trở lại loanh quanh tìm hết từ bụi này sang bụi khác, hết ngày này sang ngày khác mà chẳng thấy quả tim đâu, cứ thế một ngày kia ông ta chết rụi ở nơi bụi rậm và biến thành chim bìm bịp - Màu lông của chim nửa nâu nửa đen giống như chiếc áo của nhà tu hành ngày xưa vậy.

Người ta cho rằng sở dĩ chim bìm bịp cứ hay chúi rúc hết bụi cây này sang bụi cây khác là để đi tìm lại quả tim nọ.

Tiêu đề:
Truyện cổ Dân gian Chăm
Tác giả:
Contributor: Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm Ninh Thuận
Loại tài nguyên:
Text
Nơi xuất bản:
Việt Nam
Ngày tạo:
2000
Định dạng:
Digital
Ngôn ngữ:
Tiếng Việt
Chủ đề:
Văn học dân gian, Việt Nam, Các dân tộc Việt Nam
Nhà xuất bản:
Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc
Điều kiện truy cập:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.