15. Cái Ná chín rãnh

Vợ chồng nhà kia rất muộn con. Ngoài năm mươi tuổi mà chưa sinh hạ lần nào. Một hôm, người vợ lên rẫy hái hoa bí về nấu canh. Trời nắng chói chang, lóa cả mắt. Bà ngẩng nhìn mặt trời. Bỗng nhiên, mặt trời nháy một cái toả ra muôn vàn ánh hào quang. Bà giật mình, giẫm phải quả bí dưới chân. Quả bí gãy cuống, rời khỏi dây, lăn hút vào rừng. Từ hôm ấy, bụng bà mỗi ngày một to. Vợ chồng mừng rỡ, mong đợi đứa con đầu lòng. Đến một đêm, sấm sét rền núi, gió thổi bật cây, người vợ chuyển dạ, nhưng lại đẻ ra một quả bí đỏ.

Hai ông bà luống tuổi nhìn quả bí, buồn rầu cho số phận. Quả bí chóng lớn lạ thường. Mới bẩy hôm đã nằm chật một góc nhà. Vợ chồng đành liều đem quả bí bổ thử, thấy một đứa bé nằm cuộn tròn bên trong. Da đứa bé vàng như màu bí chín. Mặt mũi cũng sần sùi. Nhưng em nói rất sõi và rất háu ăn. Vừa mới vươn vai bò ra khỏi quả bí, em đã ăn hết cả cơm canh trong bữa ăn của cha mẹ. Ăn xong em đã cao, to, đầu đụng nóc nhà, đi ra không lọt cửa. Bố mẹ em phải nâng cao thêm mái nhà, mở rộng lối đi, khoét rộng cửa, Bí mới đi được. Cũng từ đó bố mẹ già không sao nuôi nổi Bí. Một hôm hai vợ chồng cùng bảo con:

- Của cải của cha mẹ dành dụm ba mươi năm nay, con đã ăn hết rồi. Nay mẹ đã già, cha đã yếu... Con đã lớn, con tự đi tìm lấy mà ăn vậy.

Bí chào cha mẹ, hẹn ngày trở về, rồi đi ngược lên dẫy núi xanh. Dẫy núi này xưa nay chưa có người đến. Sườn dốc ngược lô nhô những tảng đá đứng chênh vênh gập gềnh. Bí gạt đá ra lấy lối đi. Đá lăn va vào nhau rung chuyển như sấm rền. Trên đỉnh có một phiến đá vuông như chiếc gối xếp, rộng bằng chiếc chiếu. Bí đến lật úp phiến đá này, lấy ra một cái rìu, hai cái đục. Chàng hạ một cây gỗ to, làm một cái ná, cánh dài chín sải, có chín cái rãnh bắn tên. Chàng lại làm chín mui tên, mỗi mũi to bằng cái chày giã gạo. Chàng bắn thử một phát. Chín mũi tên bay vù như một cơn bão, nhưng bay hết tầm rồi lại trở lại.

Một hôm Bí gặp một đàn nai chín con đi qua, Bí bắn một phát chết cả chín. Chàng moi lấy chín quả tim, chín lá gan, chín buồng phổi đem nướng ăn. Lại gặp chín con voi đi qua, chàng bắn một phát cả đàn voi chết gục. Bí bẻ chín cái ngà voi đem về đền ơn cha mẹ, rồi lại vác ná vào rừng.

Ở phía mặt trời lặn, có chín ngọn núi nhọn như búp măng. Giữa chín ngọn núi ấy, có một con chim cánh rộng chín sải, chân to vừa một người ôm. Vài hôm một lần, con chim này xuống các làng ven rừng kiếm ăn. Mỗi lần nó đến, cánh nó quạt tốc hết tranh trên mái nhà. Vách đổ từng mảng. Người trong xóm chạy dạt cả vào rừng. Ai chậm chân đều không thoát chết. Hôm đi qua đây thấy có một cái máng cám heo úp giữa đường. Bí lấy chân hất ngửa. Thấy dưới cái máng có một cô gái trẻ đẹp, đang nằm co quắp. Chàng hỏi, cô gái bảo :

- Con chim núi mới bay về làng. Tôi chậm chân, may nhờ cái máng này mà thoát chết. Ai có tài giết được con chim dữ, làng sẽ tạ ơn.

Chàng Bí nhờ cô gái đưa về làng. Hai người vừa đến nơi đã nghe gió thổi ù ù. Con chim dữ lại xuống. Cánh nó quạt, bụi cuốn mịt mù. Cành cây rạp xuống, lá rụng tả tơi. Chàng Bí dìu cô gái ngồi vào gốc cây, lên ná ngồi chờ. Con chim đảo quanh mấy vòng rồi sà xuống. Bí bắn một phát, chín mũi tên bay vút ra, át cả tiếng chim bay. Con chim lấy mỏ đón quắp được sáu mũi tên, còn ba mũi tên bay trúng vào thân nó. Nó loạng choạng, đâm bổ xuống.

Chàng Bí túm lấy con chim. Nó chống đỡ rất dữ. Hai bên quần qua đảo lại, cây cỏ xung quanh nát nhầu. Mãi đến lúc mặt trời sắp lặn con chim mới đuối sức. Bí vác đá đè lên cánh chim, bảo cô gái đi tìm dân làng. Mệt mỏi quá, chàng nằm bên con chim ngủ thiếp. Khi dân làng về đến nơi thì con chim hồi sức. Nó vùng vẫy ra khỏi đống đá, bò đến chỗ chàng Bí, dùng mười cái vuốt nhọn cào xé chàng. Chàng Bí giật mình bổ choàng dậy, đầu va trúng ngực con chim. Sức chàng khoẻ quá, con chim bị hất ngửa. Bí liền xô đến nắm lấy cổ nó vặn tréo lại. Con chim đập cánh một lúc mới chết hẳn. Dân làng vui mừng không kể xiết. Họ đón chàng vào làng mổ trâu thết đãi. Bí ở luôn đó lấy cô gái gặp khi mới vào làng làm vợ.

Ở đây nhiều ruộng ít người, dễ làm ăn lại được dân làng giúp đỡ, nên chàng Bí không thiếu thốn thứ gì, chỉ có một điều là vợ chàng không sao nấu kịp cho chàng ăn. Vợ làm cơm suốt ngày, không đủ cho chàng ăn một bữa.

Trong nước có giặc. Giặc đi thuyền từ biển vào, đi bè mảng từ các sông đến. Mọi cánh quân đều kéo vào kinh thành. Thế giặc mạnh lắm, quân tướng trong triều không ai dám ra chống đỡ. Vua phải cho người đi rao khắp nơi, bảo ai đánh thắng giặc sẽ gả công chúa cho. Chàng Bí muốn đánh giặc cứu nước lại muốn có thêm một người vợ để nấu cho kịp cơm ăn. Chàng từ giã xóm làng, vác ná ra đi. Lũ giặc đã kéo sâu vào sông. Thuyền bè nối đuôi nhau san sát như bèo như bọt. Bí ngắm bắn toán đi đầu. Chín mũi tên của chàng làm cả một khúc sông dội nước, nổi sóng. Thuyền mảng giặc xô đập vào nhau chìm nghỉm. Những toán ở sau không thể nào lên được, nên bị ngẽn một chỗ, lúc nhúc như cá nhốt trong chậu, chín mũi tên chưa kịp quay trở lại, chàng liền đến mấy ngôi nhà hoang gần bên, nhổ cột, rút kèo, lấy xà ngang, xà dọc đặt lên ná, bắn vào đám thuyền. Tên bay ào ào như gió, mặt nước chuyển động, sóng cuộn đập vào bờ ầm ầm. Thuyền giặc bị tên xuyên rách toác như lá rau bị xé.

Giặc bị chết chưa nhiều, nhưng rất sợ hãi bởi những mũi tên kỳ lạ. Những chiếc thuyền còn lại ở phía sau đều quay đầu tháo chạy ra biển. Chàng Bí vác ná đến trước sân rồng đứng gọi:

- Tôi đã đuổi được giặc. Vua gả công chúa cho tôi thì đưa ra đây.

Được một người con rể có tài, vua cũng thích. Nhưng khi thấy chàng Bí mặt mũi xù xì, da vàng như nghệ thì vua đổi giọng :

- Có công dẹp giặc thì ta thưởng vàng, thưởng bạc, sẽ phong tước phong quan... Còn muốn lấy công chúa thì phải được công chúa bằng lòng.

Biết vua thấy mình xấu xí, nên lật lọng. Bí tức giận co chân đạp đổ ngôi nhà bếp của vua ở bên cạnh, nhổ cột, rút kèo đặt vào ná làm tên, nhằm vào cung vua bắn một phát. Những mũi tên của chàng phá đổ một góc cung điện, vua cũng bị gió hút ngã nhào. Vừa phục vừa sợ tài chàng dũng sĩ, vua bằng lòng gả công chúa cho chàng. Nhưng chàng không thèm quay lại. Chàng trở về làng cùng với vợ phát nương, làm rẫy, săn bắn và giúp vợ nấu cơm. Ít lâu sau, chàng về làng đón cha mẹ. Cha mẹ chàng đã già yếu. Chàng chặt mây, chặt tre đan hai cái nôi thật to, làm một cái quang thật chắc rồi nhổ một cây cau tơ làm đòn gánh, gánh cha mẹ về quê vợ phụng dưỡng. Người trong làng lại gả thêm cho chàng một cô gái. Từ đấy giặc sợ oai chàng, không dám bén mảng đến bờ cõi. Chàng cũng chẳng phải bận giúp vợ nấu cơm, mà chỉ chuyên lo phá rừng, vỡ đất làm ra lúa gạo.