Truyện cổ Dân gian Chăm

Bộ sưu tập bao gồm 58 truyện cổ được gìn giữ trong kho tàng văn học dân gian phong phú của người Chăm. Trong đó, 32 truyện được sưu tầm từ tư liệu lưu giữ tại Trung tâm và do các cá nhân, gia đình ở những làng Chăm thuộc Ninh Thuận, Bình Thuận cung cấp; bên cạnh đó là 26 truyện do Tuấn Dũng sưu tầm, tuyển chọn từ sách và tạp chí. Qua các sự tích về Po Nai, Po Ri Yak và những câu chuyện gắn với phong tục, đời sống tinh thần, người đọc có thể tìm hiểu cách cộng đồng Chăm kể về tình yêu, lao động, công bằng và lòng quả cảm.

52. Cọp và thỏ

Thuở xưa có một làng nọ ở sát bìa rừng, đêm đêm cọp thường hay vào làng để bắt dê, heo ăn thịt. Trong làng họp nhau bàn làm một cái bờ rào, rào chung quanh làng chỉ chừa lối vào đặt một cái bẫy cho thật chắc ngăn lại ở giữa nhốt một con dê để nó kêu bên trong nhử cọp. Đêm hôm sau cọp về làng, nó nghe tiếng dê kêu ở trong cái bẫy liền tìm đường vào, nó chui vô được bên trong thì cái bẫy rớt chốt đóng sập lại và cọp vùng vẫy ở trong cái bẫy muốn bắt dê nhưng không bắt nổi bởi cái chắn ngang, muốn quay đầu ra thì cũng không được vì chốt bẫy đóng quá chặt, quá chắc cọp ta lúng túng cứ xoay mình húc đầu tìm lối thoát. Lúc ấy ở trong làng có một cậu học trò đang chuẩn bị cho kỳ thi sắp đến, cậu học trò ước ao trong bụng rằng :

- Nếu có ai gặp khó khăn hay hoạn nạn thì mình sẽ cứu giúp, vừa lúc ấy nghe tin ở trong làng đồn rằng : có một con cọp đang mắc bẫy ở ngoài làng. Cậu bèn ra ngoài xem y như lời đồn đại. Cậu kéo chốt lên để cho con cọp ra, nhưng cọp vừa ra khỏi bẫy bèn tráo trở đòi ăn thịt cậu, cọp nói :

- Tại sao tao ở trong bẫy sắp ăn thịt con dê mà mày mở tao ra, lấy gì cho tao ăn, bây giờ tao ăn thịt mày đây.

Cậu học trò sợ hãi năn nỉ với, cọp rằng :

- Nếu anh cọp muốn ăn thịt tôi, thì tôi không dám nói gì tuỳ anh quyết định, nhưng xin anh vui lòng chờ ở đây tôi về nhà báo cho cha mẹ biết rồi sẽ trở lại cho anh ăn cũng không muộn.

Cọp đồng ý cho cậu học trò trở về nhà. Về tới nhà cậu học trò vừa kể vừa khóc với cha mẹ, cậu nói :

- Mới đây con làm phước mở cho con cọp ra khỏi bẫy, ai ngờ con cọp giở thói đòi ăn thịt con.

Vừa lúc ấy có một con thỏ đứng gần đó nghe thấy, thỏ liền hỏi cậu đầu đuôi câu chuyện ra sao và cớ gì cọp đòi ăn thịt cậu. Cậu học trò kể lại mọi việc cho thỏ nghe, dứt lời con thỏ mỉm cười bảo :

- Cậu đừng sợ để tôi đưa cậu đến gặp con cọp hỏi cớ sự làm sao mà nó đòi ăn thịt cậu.

Nói xong thỏ cùng cậu học trò đi đến chỗ thấy cọp đang ngồi đợi liếm mép vẫy đuôi. Con thỏ bèn lên tiếng hỏi :

- Anh cọp ! Câu chuyện xảy ra như thế nào mà khiến anh giận dỗi đòi ăn thịt cậu học trò này vậy !

Con cọp kể lại đầu đuôi cho thỏ nghe :

- Mới đây tôi vào trong cái bẫy định bụng sẽ ăn thịt con dê, ai bảo nó mở cho tao ra làm gì, lấy gì cho tao ăn đây, nên tao đòi ăn thịt nó đấy.

Con thỏ nói lại :

- Anh cọp nói tôi không hình dung được, bây giờ anh vào lại trong bẫy để cậu học trò này làm lại cho tôi xem thì tôi mới biết là ai đúng ai sai.

Con cọp đồng ý, con thỏ kéo bẫy lên để cho cọp chui vào bên trong, nó đụng mạnh bẫy sập chốt rơi xuống đóng chặt lại. Ở ngoài này thỏ và cậu học trò vỗ tay vừa cười vừa nói :

- Anh cọp ơi ! Nếu anh thích ở trong cái bẫy đó thì cứ ở lại mạnh khoẻ nhé chúng tôi xin chào anh để về đây.

Nói xong thỏ và cậu học trò quay về làng.

Thỏ gọi :

- Con cọp sập bẫy rồi, dân làng hãy cùng nhau đi giết cọp nhanh lên.

Nói rồi nó chạy vào rừng, đi gặp một bầy voi con thỏ kêu lên :

- Mẹ mày đi đâu sao không thấy ?

Voi con đáp :

- Mẹ tôi đi kiếm ăn ở trên núi cao.

Thỏ dặn lại rằng :

- Nếu mẹ mày về, mày bảo đến cho tao "lấy".

Dặn xong nó chạy đi mất. Một lát sau voi mẹ đến, voi con thưa lại lời thỏ dặn cho mẹ nó nghe, voi mẹ mỉm cười rồi mắng rằng :

- Con thỏ này to gan thật !

Vừa lúc ấy nghe tiếng thỏ cười, voi mẹ bảo:

- Để tao đi bắt con thỏ nhét dưới háng !

Voi con dặn với voi mẹ rằng :

- Mẹ đi bắt con thỏ ăn nhớ đem về trái tim thỏ về cho con ăn với nhé.

Voi mẹ đi lên rừng bắt gặp con thỏ đang ngồi xổm dựa lưng vào gốc cây. Mà ca, mủ cây Mà ca dính vào đuôi thỏ chặt cứng. Con voi đi đến nắm cổ con thỏ kéo lên, vì kéo mạnh nên đứt đuôi (ngày xưa đuôi thỏ dài bởi do con voi nắm kéo mạnh làm cho đuôi thỏ ngắn đến bây giờ) rồi con voi nhét con thỏ vào dưới háng kẹp lại mạnh làm cho con thỏ gần chết thỏ bèn lên tiếng :

- Bà voi ơi, bà không thả tôi ra tôi chui vào trong bụng mổ tim bà ăn bây giờ.

Voi nghe mất hồn sợ thỏ ăn tim thật liền thả con thỏ ra. Thỏ vừa ra khỏi nó vô tay cười nói:

- Hai Hai, tao "lấy" voi rồi - nói đoạn nó chạy vào rừng mất hút.

Voi mẹ trở về nhà, voi con liền hỏi :

- Sao không thấy mẹ đem tim thỏ về cho con ăn?

Voi mẹ nói :

- Nó đòi ăn tim mẹ, mẹ sợ quá nên vừa mới thả nó ra nó chạy lên rừng biến mất rồi.

Tiêu đề:
Truyện cổ Dân gian Chăm
Tác giả:
Contributor: Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm Ninh Thuận
Loại tài nguyên:
Text
Nơi xuất bản:
Việt Nam
Ngày tạo:
2000
Định dạng:
Digital
Ngôn ngữ:
Tiếng Việt
Chủ đề:
Văn học dân gian, Việt Nam, Các dân tộc Việt Nam
Nhà xuất bản:
Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc
Điều kiện truy cập:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.