The 1866 edition of The Tale of Kiều
The 1866 edition of The Tale of Kiều
Page 2 / 136
Tips: Click on any Hán-Nôm character to look it up in the dictionaries.
Làn thu thuỷ, thấp xuân sơn ,
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh.
Một đôi nghiêng nước nghiêng thành ,
Sắc đành đòi một, tài đành hoạ hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi hoạ, đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt Hồ cầm một trương .
Khúc nhà tay lựa nên chương ,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân .
Phong lưu rất mực hồng quần ,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê,
Êm niềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
Tiết vừa con én đưa thoi,
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.
Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là Tảo mộ, gọi là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh ,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.
Dập dìu tài tử giai nhân ,
Ngựa xe như nước, áo quần như nêm.
Modern VietnameseNote
Làn thu thuỷ, thấp xuân sơnnên đọc là “Làn thu thuỷ, nét xuân sơn”. Ý nói mắt trong như nước mùa thu, lông mày phơn phớt xanh như núi mùa xuân. Bản LVĐ 66 đã khắc là “thấp”.
nghiêng nước nghiêng thànhý nói đến cái đẹp làm cho người ta phải say mê mà mất cả thành mất cả nước. Ý ấy mượn trong bài ca của Lý Diên Niên: “Bắc phương hữu giai nhân, tuyệt thế nhi độc lập, nhất cố khuynh nhân thành, tái cố khuynh nhân quốc...” = Phương Bắc có người con gái đẹp, đẹp nhất đời mà còn ở một mình. Người đẹp ấy chỉ ngoảnh lại một lần là nghiêng cả thành, ngoảnh lại lần nữa là nghiêng mất cả nước...
Cung thươnghai âm đứng đầu trong ngũ âm tức: cung, thương, giốc, chuỷ, vũ.
làu bậcthuộc lòng các cung bậc.
Hồ cầmta thường hiểu là cây đàn tỳ bà, một thứ đàn nguyên ở nước Hồ làm ra. Thực ra đàn tỳ bà không phải là đàn Hồ cầm vì đàn Hồ cầm là một thứ đàn hai dây kếo vĩ, ta quen gọi là nhị, ta quen gọi là nhị, “nhị hồ” hay “đàn gáo”. Gs. Trần Văn Khê cho rằng: “Cây đàn mà Thuý Kiều đánh chắc chắn không phải là cây đàn kéo vĩ bốn dây, đàn ‘tứ hồ’ bởi vì Hồ cầm là cây đàn hơi thô rất ít khi phụ nữ chơi”. Chính vì lẽ ấy mà khi vẽ Thuý Kiều gảy đàn, người ta đều vẽ nàng gảy cây đàn tỳ bà.
một trươngcác bản nôm hầu hết đều viết 没 張 “một trương” nhưng cũng có một vài bản viết tắt chữ một là 𠬠 (không có chấm thuỷ) như bản Kim Vân Kiều tân truyện của Duy Minh Thị hoặc Kim Vân Kiều hợp tập khắc in năm 1924 nên có người mới đọc lầm là “Ngải Trương”. Chữ 𠬠 (một) thực ra viết khác với chữ 艾 (ngải) có bộ 艹 (thảo) ơ trên. “Trương” có nghĩa là cây đàn. Sách có câu: “Cầm nhất trương, kỳ nhất cục”: cầm một cây, cờ một cuộc. Cả câu 32 ý nói cô Kiều có tài riêng về cây đàn Hồ cầm, ăn đứt được tất cả mọi người, không ai sánh kịp.
Khúc nhàkhúc đàn do Thuý Kiều soạn ra.
chươngchương khúc, bài nhạc.
thiên Bạc mệnhtên bài đàn, bài nhạc do Thuý Kiều soạn ra nhan đề là Oán bạc mệnh.
não nhânlàm cho người nghe phải sầu não trong lòng.
hồng quầncái quần mầu hồng người phụ nữ Trung Quốc xưa thương mặc; đây dùng để chỉ tư cách cao quí của người phụ nữ.
cập kêcài trâm. Theo tục lệ cổ Trung Quốc, con gái đến 15 tuổi bắt đầu cài trâm tức là đã đến tuổi lấy chồng.
Tường đôngtường nhà ở phía đông, chỉ nhà bên hàng xóm.
ong bướmý nói đến cảnh những chàng trai tìm cách cách ve vãn con gái.
Thiều quangánh sáng tốt đẹp tức nắng xuân đẹp đẽ. Cả câu ý nói trong chín chục ngày xuân đẹp đẽ đã hơn sáu chục ngày qua đi rồi.
Thanh minhtheo âm lịch một năm chia làm 24 tiết, tiết thanh minh là một tiết thuộc mùa xuân nhằm vào khoảng đầu tháng ba âm lịch.
Tảo mộ(tảo: quét, mộ: mồ mả) quét dọn sửa sang lại các phần mộ cho sạch sẽ.
đạp thanhgiẫm lên cỏ xanh. Người ta đi tảo mộ ở ngoài đồng cỏ đông như hội nên gọi là hội đạp thanh.
yến anhhai loài chim thường bay thành đàn về mùa xuân, đây ngụ ý nói người đi chơi xuân đông đúc từng đoàn, từng lũ.
tài tử giai nhântrai tài gái sắc.
áo quần như nêm“nêm” đây là những mảnh gỗ mỏng đóng trên hai mặt thớt cối xay lúa khít nhau như những hàng răng. Chữ Hán có câu: “Xa mã như thuỷ, y thường như xỉ”, ngựa xe đi lại như nước chảy, áo quần chật khít nhau như những hàng răng ở trên mặt cối. Cả câu 48 ý nói ngựa xe qua lại liên tiếp như nước chảy, khách du xuân áo quần đẹp đẽ chen khít nhau như những mảnh nêm ở trên mặt thớt cối xay. Câu này đặt theo lối tiểu đối: “thuỷ” (danh từ) đối với “nêm” (danh từ).
Title:
The 1866 edition of The Tale of Kiều
Authors:
N/A
Resource Types:
Text, Manuscript
Place of Publication:
Vietnam
Date Created:
1866
Formats:
Digital
Languages:
Han-Nom, Vietnamese
Subjects:
Nôm script--Vietnam, Vietnamese classical literature, Vietnamese literature
Access Condition:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.