Truyện Kiều, bản 1872

Bản Truyện Kiều do Duy Minh Thị khắc in năm 1872 là một trong những bản chữ Nôm sớm nhất còn được biết đến của tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Du. Văn bản này thuộc một truyền thống lưu truyền riêng, lưu giữ nhiều dị biệt về từ ngữ, cách sử dụng chữ Nôm và diễn đạt thơ ca, cung cấp những tư liệu quan trọng để nghiên cứu quá trình truyền bản và diễn giải Truyện Kiều trong thế kỷ XIX. Một điểm khác biệt đặc biệt đáng chú ý xuất hiện ngay ở câu thơ thứ hai: “Chữ tài chữ sắc khéo là cợt nhau”, thay vì cách đọc quen thuộc “Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau”.
Truyện Kiều, bản 1872
Trang 30 / 163
Tips: Nhấp vào kí tự Hán Nôm để tra cứu trong từ điển.
Đầy nhà vang tiếng ruồi xanh,
Rụng rời khung dệt tan tành gói may.
Đồ tế nhuyễn của riêng tây,
Sạch sành sanh QUÉT cho đầy túi tham.
Điều đâu bay buộc ai làm?
Này ai đan RẬP giật giàm bỗng dưng?
Hỏi ra sau mới biết rằng:
Phải tên xưng xuất LÀ thằng bán tơ.
Một nhà hoảng hốt ngẩn ngơ,
Tiếng oan dậy đất án ngờ RỰNG mây.
Hạ từ van VÁI suốt ngày,
Điếc tai lân tuất phũ tay tồi tàn.
RƯỜNG cao rút ngược dây oan,
Dẫu NGƯỜI đá cũng nát gan lọ người!
Mặt trông đau đớn rụng rời,
Oan này còn một kêu trời nhưng xa.
Một ngày lạ thói sai nha,
Làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền.
Sao cho cốt nhục vẹn tuyền.
Trong khi ngộ biến tòng quyền biết sao?
Quốc ngữChú thích
QUÉT Thanh phù là QUYẾT, vậy phải đọc QUÉT hay VÉT (kw > w > v)? Ở bản B rõ ràng là VÉT nhưng ở hai bản C, D thì hiện chưa dám chắc là QUÉT, hoặc phải đọc như thế nào. Căn cứ mặt chữ, cũng cần nghĩ đến DIỆT/ NHIỆT viết tắt vậy còn cả khả năng là NHÉT! Phải cân nhắc thêm nữa.
RẬPRẬP là cái “bẩy dò” (theo HTC); GIÀM/DÀM là cái “dây ràng qua miệng ngựa” (cũng theo HTC).
LÀCả bốn bản A, B, C, D đều TẠI THẰNG BÁN TƠ; riêng ở bản này không dùng TẠI mà dùng LÀ.
RỰNGThanh phù DỰNG nên đọc RỰNG hay RẬNG. Theo cách giảng của HTC, RỰNG/RẬNG gợi cho chúng ta nghĩ đến ý nghĩa “mờ mờ lúc trời gần sáng”. Hai bản C, D cũng dùng RỰNG/RẬNG. Nhưng sang A, B thì thay bằng LOÀ.
VÁIỞ A, C, D VAN LẠY. Ở bản nay thanh phù BÁI chứ không phải LỄ như ở C, D nên đọc VÁI. Ở B thì thanh phù VĨ: với thanh phù này có lẽ đọc VAN VÁI cũng được mà đọc VAN VỈ cũng được. Cách đọc sau có lẽ dễ chấp nhận hơn, vì VĨ, VỈ rất gần nhau.
RƯỜNGGhi RƯỜNG chắc chính xác hơn DƯỜNG của bản A.
NGƯỜICăn cứ mặt chữ thì phải đọc NGƯỜI. Kể ra cũng có nghĩa: “dẫu người bằng đá cũng nát gan, lọ là người thường”. Ở các bản khác thì MÀ ở B, RẰNG ở C, NGƯỜI ở D. Ở trong bản này thì có thể ngờ rằng NGƯỜI là do RẰNG khắc nhầm mà thành; nhưng ở bản D, NGƯỜI khắc rất rõ ràng, có đủ cả chữ NHÂN, vậy phải chấp nhận trong riêng bản 1872 ấy ta vốn có cả câu là: DẪU NGƯỜI ĐÁ CŨNG NÁT GAN, LỌ NGƯỜI.
Tiêu đề:
Truyện Kiều, bản 1872
Tác giả:
N/A
Loại tài nguyên:
Manuscript, Text
Nơi xuất bản:
N/A
Ngày tạo:
1872
Định dạng:
Digital
Ngôn ngữ:
Hán Nôm, Tiếng Việt
Chủ đề:
Chữ Nôm , Văn học Việt Nam cổ điển, Văn học Việt Nam
Điều kiện truy cập:
Open access for educational and research purposes; commercial use prohibited.