cứ theo bản án mà định tội.

áp dụng hình phạt đối với kẻ có tội.

ba thứ đồ làm bằng gỗ để gông cùm kẻ có tội, do chữ tam mộc trong Hán thư mà dịch ra: “nữu” (cái khoá tay), “già” (cái gông cổ) và “giới” (cái cùm chân).

ví với người con gái đẹp, đây chỉ Thuý Kiều. Cả câu ý nói đem đồ gông cùm ra làm tội Thuý Kiều.

ý nói nước mắt làm hoen cả má phấn.

rã rời tả tơi. Cả câu ý nói Thuý Kiều khóc lóc nước mắt giàn giụa làm hoen ố cả má phấn và lông mày nhíu cong lại vì đau đớn như muốn tả tơi rã rời.

ý nói nàng Kiều chịu hình phạt ở giữa sân, thân đầy cát bẩn thỉu.

cả câu ý nói đau đớn đến nỗi mặt nguyên sáng như gương mà nay mờ sạm hẳn đi, thân hình nguyên đẹp như cây mai mà bây giờ gầy như vóc sương; tả vẻ tiều tuỵ của Thuý Kiều sau khi bị đánh đập.

bị oan ức một cách thảm khốc.

nên đọc là “lời trước”. “Lời trước” tức là lời Thuý Kiều nói trước với Thúc sinh: “Chút e bên thú bên tòng dễ đâu” và “Trăm điều ngang ngửa vì tôi, thân sau ai chịu tội trời ấy cho”.

(“trăng hoa”: đây chỉ nhan sắc người con gái) ý nói Thuý Kiều phải chịu cảnh tủi sầu nhục nhã.

vì Thúc sinh.

đây chỉ quan phủ.

tìm cách làm quen, làm thân thiết, xin kết duyên vợ chồng.