các mức độ làm một việc gì khó nhọc, đây ý nói đến công phu của Kim Trọng để kết được mối duyên với Thuý Kiều.

ràng buộc gắn bó. Nghĩa như chữ “khăng khít” trong câu 1341, Bấy lâu khăng khít dải đồng.

dịch chữ “tiên thề” tức là lời thề viết trên giấy hoa tiên.

với Kim Trọng.

chỉ Liêu Dương, một huyện thuộc tỉnh Liêu Linh, Trung Quốc, nơi Kim Trọng về hộ tang chú.

nói chung về sự thề nguyền với nhau.

kiếp sau, theo thuyết luân hồi của nhà Phật.

theo thuyết luân hồi hễ ai có nợ kiếp này không trả được cho người ta thì kiếp sau phải đầu thai làm trâu ngựa để trả nợ cũ.

cây trúc và cây mai, hai cây thường được vẽ thành cặp với nhau và cũng thường được trồng trong chậu để bên nhau, trong văn chương thường dùng hai chữ “trúc mai” để chỉ mối tình thân thiết. Ca dao có câu: Ai đi đường ấy hỡi ai, hay là trúc đã nhớ mai đi tìm. Cả câu ý nói Thuý Kiều cho là mình mắc nợ tình với Kim Trọng mà kiếp này không trả được thì kiếp sau xin đầu thai làm trâu ngựa để trả nợ.

điển xưa, có một người con gái phải lòng một người lái buôn rồi sinh ốm tương tư mà chết. Sau rồi khi cải táng thấy trong quan tài một khối cứng như thuỷ tinh to bằng quả tim. Chuyện đó đến tai người lái buôn. Anh ta đến xin được xem khối ấy, cảm động mà khóc. Nước mắt nhỏ vào khối ấy tan ra thành máu.

suối vàng.

băn khoăn, nghĩ quanh nghĩ quẩn.

(“chong”: để đèn cháy) dầu trong đĩa vì thắp lâu suốt đêm đã hết nên đã lộ trắng cả đáy đĩa ra.

giấc ngủ ngon, êm ái.

do chữ “thiên cơ”, ý nói mọi việc ở đời đều do máy trời huyền bí vần xoay tạo dựng lên.

ngồi suốt mãi (cho đến tàn canh).

sợi tơ hồng kết duyên vợ chồng cho con trai và con gái. Xem chú thích câu 333

còn mắc phải.